Birlashgan Millatlar Tashkilotining tergov missiyasi Sudanning tezkor qo‘llab-quvvatlash kuchlari (RSF) g‘arbiy el-Fasher shahrida genotsid, ommaviy qotilliklar, guruhli zo‘rlashlar va ataylab ochlikka mahkum qilish kabi jinoyatlarni amalga oshirganini aniqladi.
BMTning Sudan bo‘yicha faktlarni aniqlash missiyasi chorshanba kuni o‘z xulosalarini e’lon qilib, RSFning Shimoliy Darfur poytaxtini qamal qilish va undan keyingi davrda tinch aholiga qarshi tizimli zo‘ravonlik kampaniyasi genotsid darajasiga yetganini ta’kidladi. Bu fevral oyidagi hisobotda aniqlangan genotsid belgilariga asoslanadi.
Missiya raisi Mohamed Chande Othmanning ogohlantirishicha, topilmalar hozirda RSF kuchlari tomonidan o‘rab olingan yana bir yirik shahar – el-Obeid uchun dolzarb saboq bo‘lib xizmat qiladi. BMT inson huquqlari bo‘yicha oliy komissari bu yerda “falokat” yuz berayotganini aytgan.
Chorshanba kungi hisobotda el-Fasherdan omon qolganlar, jumladan, o‘z oila a’zolarining jasadlari yotgan xonalarda zo‘rlanganliklarini tasvirlab berishgan. Hisobotda RSF va uning ittifoqchilari shaharni uzoq muddatli qamal qilish, yordam yetkazib berishga to‘sqinlik qilish va oziq-ovqat ishlab chiqarish tizimlarini o‘qqa tutish orqali ochlik urush jinoyatini sodir etgani qayd etilgan.
RSF bunday suiiste’molliklarni uch yildan ortiq davom etgan urushda rad etib, ularni dushmanlari tomonidan uydirilgan deb da’vo qilmoqda. BMT Inson huquqlari bo‘yicha oliy komissari Volker Turk o‘tgan hafta el-Obeid atrofida “falokat” yuz berayotganidan ogohlantirgan va uning idorasi mintaqada qatl, o‘g‘irlash, qiynoq va jinsiy zo‘ravonlik holatlarini hujjatlashtirgan.
Sudan fuqarolar urushining katta qismida xalqaro e’tibor Xartum va Darfur mintaqasiga qaratilgan edi. So‘nggi haftalarda esa e’tibor tobora markaziy Sudandagi Kordofan mintaqasida janglar kuchaygani sababli el-Obeidga qaratilmoqda. BMT Inson huquqlari kengashi a’zolari dushanba kuni zo‘ravonlikni qoralab, u yerdagi suiiste’mollar bo‘yicha shoshilinch tergov o‘tkazishni boshlagan.
Buyuk Britaniya va boshqa davlatlar RSF el-Obeid atrofida kuch to‘plaganidan so‘ng keng ko‘lamli vahshiyliklar xavfi haqida ogohlantirgan. Shaharda hozirda 500 mingga yaqin odam, jumladan 83 mingdan ortiq ichki ko‘chirilganlar yashaydi. Faktlarni aniqlash missiyasi fevral hisobotida RSF el-Fasherni egallaganida arab bo‘lmagan jamoalarning ommaviy qotilligi genotsid belgilariga ega degan xulosaga kelgan edi.
Yangi hisobot RSFning keng ko‘lamli qotilliklar, ommaviy zo‘rlashlar va ataylab ochlikni o‘z ichiga olgan tizimli xatti-harakatlari qasddan qilingan siyosatning bir qismi ekanligiga qo‘shimcha dalillar topdi. Missiya raisi Othman: “El-Fasherda hujjatlashtirgan naqshlar – o‘rab olish, fuqarolik infratuzilmasiga hujumlar, gumanitar yordamga cheklovlar va tinch aholiga qarshi keng tarqalgan suiiste’mollar – bu aniq ogohlantirishdir. Xalqaro hamjamiyat bu saboqlarni inobatga olishi va keyingi falokatning oldini olish uchun harakat qilishi kerak”, dedi.
Source: www.aljazeera.com