So‘nggi kunlarda AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushi yana bir avj oldi, bu tinchlik muzokaralariga putur yetkazmoqda. AQShning Eron zarbalari kamida 18 kishining o‘limiga va o‘nlab kishilarning yaralanishiga sabab bo‘ldi. AQSh va Eron o‘rtasida tinchlik muzokaralari uchun asos sifatida imzolangan anglashuv memorandumi (MoU) taqdiri tobora shubha ostida qolmoqda.

Eron rejimining o‘z bazasi orasida g‘azab kuchayar ekan, rasmiy ritorika muvaffaqiyatsizlik uchun mas’ul shaxs sifatida Prezident Masud Pezeshkiyonni ko‘rsatmoqda. Prezidentni ayblash nafaqat Eron jamoatchiligiga aybni yuklash, balki hukmron elita ichidagi ichki bo‘linishlarni yashirishga urinishdir.

MoU imzolangandan bir necha kun o‘tgach, Oliy Rahbar Mujtaba Xomeneiy kelishuv haqidagi birinchi ommaviy bayonotini berdi. Unda u kelishuvga “boshqa qarashga” ega ekanligini yozdi. U bunga faqat prezident “Oliy Milliy Xavfsizlik Kengashi rahbari” sifatida Eron millati va “Qarshilik Fronti” huquqlarini himoya qilish majburiyatini olgani va “buning uchun mas’uliyatni ochiq qabul qilgani” uchun ruxsat bergan.

Muhimi, bayonotda kelishuvni muzokara qilgan shaxsning ismi tilga olinmagan. Parlament spikeri va muzokaralar guruhi rahbari Muhammad Boqir Qolibof matnda hech qayerda ko‘rinmaydi, garchi Tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchiy Eron ommaviy axborot vositalariga “muzokaralar uchun mas’uliyat ‘nezam’ [tizim] tomonidan janob Qolibofga topshirilganini” aytgan bo‘lsa-da.

Shunday qilib, Oliy rahbar Islom Respublikasining so‘nggi tarixidagi eng muhim kelishuv uchun mas’ul deb hisoblagan yagona amaldor uni amalga oshirmagan shaxsdir. Qolibof ismining kiritilmaganligi e’tiborsizlik emas. Bu ataylab qilingan.

Tehronda kelishuvning potentsial foydalari va xavflari ataylab ajratilgan. Agar MoU muvaffaqiyatli bo‘lsa, g‘alaba Qolibofga tegishli bo‘ladi; agar muvaffaqiyatsizlikka uchrasa, muvaffaqiyatsizlik Pezeshkiyonning bo‘yniga yuklanadi. Bu urushdan keyingi Eronda hokimiyat qayerda ekanligi haqida ko‘p narsani aytadi.

Source: www.aljazeera.com