Vashington, DC – 2024-yilda AQShning janubi-sharqiy qirg‘oqlarini vayron qilgan «Helene» to‘foni ortidan, marhum senator Lindsey Graham Fox News telekanalida tabiiy ofat oqibatlari haqida gapirdi. Besh daqiqa davomida u o‘sha paytdagi Demokratik prezident Jo Bayden ma'muriyatining bo‘ronga javob choralaridagi muvaffaqiyatsizliklaridan g‘azab va norozilik bildirdi. Keyin esa kutilmaganda suhbatni Isroil va G‘azodagi genotsid urushiga burdi.
«Men butun Janubiy Karolina bo‘ylab sayohat qildim. Ko‘pchilik kabi uyqu ham ko‘rmadim. Ammo Isroilda nimalar bo‘layotganiga qarang», dedi Graham. «Bizning Isroildagi do‘stlarimiz, ularni o‘ldirishni, yo‘q qilishni xohlaydigan odamlar bilan o‘ralgan, ikkinchi Xolokost yuz bermoqda, Bayden esa «mutanosib bo‘ling» deydi. Sizni va oilangizni o‘ldirmoqchi bo‘lgan odamlarga qanday mutanosib javob bo‘lishi mumkin? Isroilda o‘q-dorilar tugab bormoqda. Biz do‘stlarimizga yordam berishimiz kerak».
Respublikachi senator, uning idorasiga ko‘ra, shanba kuni kechqurun «qisqa va to‘satdan kasallik» tufayli vafot etdi. U butun faoliyati davomida harbiy interventsiyalarni, xususan 2003-yilda Iroqqa bostirib kirishni qo‘llab-quvvatladi, Rossiya va Xitoyga qat'iy qarshilik ko‘rsatdi, Isroilga cheksiz yordam chaqirdi va Eronga qarshi urushning eng baland ovozli targ‘ibotchilaridan biri edi.
Xalqaro Inqirozlar Guruhi tahlilchisi Maykl Xanna Grahamning merosini ikki element belgilashini aytdi: harbiy interventsiyalarni targ‘ib qilish va prezident Donald Trampni qat'iy qo‘llab-quvvatlash. «U ko‘p yillar davomida AQSh tashqi siyosati muammolariga harbiy yechimlarni ilgari surish obro‘sini yaratdi», dedi Xanna.
Graham Isroilni shartsiz qo‘llab-quvvatlash bilan tanilgan edi. 2021-yilda G‘azoga qilingan hujumdan so‘ng u Isroilga borib, Bosh vazir Binyamin Netanyaxu yonida «Isroilga ko‘proq» yozuvi bilan suratga tushdi va qo‘shimcha 1 milliard dollar harbiy yordamni ta'minladi. Netanyaxu yakshanba kuni Grahamni «bizning xavfsizligimizga shunchalik qayg‘urardiki, u Isroil bosh vaziri bilan Amerika yordamini oshirish uchun kurashdi» deb ta'rifladi.
Graham falastinliklarni natsistlar bilan solishtirgan va ularga qarshi yadro bombasini ishlatishni oqlagan edi. «Nega Amerikaning Xirosima va Nagasakiga ikkita yadro bombasini tashlashi joiz edi? Isroil ham yahudiy davlati sifatida omon qolish uchun nima kerak bo‘lsa, qilsin», dedi u 2024-yilda NBC Newsga.
Uning o‘limidan so‘ng, prezident Tramp Janubiy Karolina gubernatori Genri Makmasterdan Grahamning o‘rniga uning singlisi Darlin Graham Nordonni tayinlashni so‘radi va bu bajarildi. Tahlilchilarning fikricha, Grahamning o‘limi AQShda avlodlar o‘rtasidagi tashqi siyosatdagi tafovutni yanada ochib berdi, chunki yosh respublikachilar va demokratlar harbiy interventsiyalar va Isroilni qo‘llab-quvvatlashga kamroq moyil.
Source: www.aljazeera.com