Eronning sobiq oliy rahnamosi Oyatulloh Ali Xomayniyning dafn marosimidan so‘ng, Islom Respublikasidagi yuqori martabali shaxslar o‘z nutqlarini keskin kuchaytirdilar. Siyosatchilar, davlat tomonidan boshqariladigan ommaviy axborot vositalari va mamlakatning yangi oliy rahnamosi ochiqchasiga qasos olishga chaqirmoqda.
14 iyul kuni urush boshlanganidan beri birinchi marta Eron parlamentining shaxsan yig‘ilishida deputatlar qasos talab qiluvchi qizil bayroqlarni ko‘tarib chiqdilar. Parlamentning 290 a’zosidan 180 dan ortig‘i qasos olish talablarini qo‘llab-quvvatladi.
Hukumatparast ommaviy axborot vositalari ham bu chaqiriqlarni faol targ‘ib qilmoqda. Shanba kuni konservativ “Hamshahri” gazetasi “Qasos muqarrar” sarlavhasi ostida qidiruvdagi shaxslar ro‘yxatini e’lon qildi. Ro‘yxatda 13 nafar G‘arb siyosatchilari va harbiy amaldorlari, jumladan, tashqi ishlar va mudofaa vazirlari, AQSH Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) qo‘mondoni va Germaniya kansleri Fridrix Merts bor edi.
Huquqshunos va inson huquqlari bo‘yicha tadqiqotchi Moin Xazaeliyning so‘zlariga ko‘ra, Eron rahbariyati o‘z nutqlari bilan bir qancha maqsadlarni ko‘zlamoqda. “Bu tahdidlarni shunchaki siyosiy ritorika deb rad etmaslik kerak”, dedi u DW’ga. “Shu bilan birga, bunday tahdidlarni amalga oshirish qobiliyati, niyati va haqiqiy imkoniyati o‘rtasida farqlash muhim”. Xazaeliyning ta’kidlashicha, tahdidlarning muhim qismi psixologik urush va to‘xtatish strategiyasi sifatida qaralishi mumkin.
Eronlik siyosiy faol Rizo Alijoniyning fikricha, Ali Xomayniy uchun motam marosimlari ham siyosiy maqsadlarga xizmat qilgan. U DW’ga bergan intervyusida rahbariyat marosimlardan hokimiyatni qo‘llab-quvvatlashni namoyish qilish, harbiy muvaffaqiyatsizliklardan chalg‘itish va qasos bayrog‘i ostida mojaroni davom ettirishni qonuniylashtirish uchun foydalanganini aytdi.
Yangi oliy rahnamo Mojtabo Xomayniy otasining dafn marosimidan so‘ng darhol bu xabarni kuchaytirdi. Bir haftalik motam marosimlari tugaganidan bir kun o‘tib, uning nomidan chiqarilgan bayonotda “Sening pok qoning va bu ikki urushdagi barcha shahidlarning qoni uchun jinoiy va nomusli qotillardan qasos olishga qasamyod qilamiz”, deyilgan.
Xazaeliyning so‘zlariga ko‘ra, bu tahdidlarning eng muhim maqsadli auditoriyalaridan biri rejimning o‘z tarafdorlaridir. “Yillar davomida Islom Respublikasi harbiy mag‘lubiyatlar yoki xavfsizlikdagi muvaffaqiyatsizliklarga kuchaytirilgan tahdidlar bilan javob berdi. Maqsad – rejim qasos olishga qat’iy va qodir ekani haqidagi taassurotni yaratishdir”, dedi u.
Shu bilan birga, xabarlar xalqaro auditoriyaga ham qaratilgan. Xazaeliyning fikricha, nishonlar nafaqat G‘arb hukumatlari, balki xorijdagi Eron muxoliflari, jumladan, jurnalistlar, siyosiy faollar, inson huquqlari himoyachilari va surgundagi dissidentlardir. Bu ritorikaning ta’siri yaqinda respublikachi AQSH senatori Lindsi Gremning o‘limiga munosabatda ham namoyon bo‘ldi – Eron davlat televideniyesi va bir qancha hukumatparast Telegram kanallari uning o‘limini mamnuniyat bilan qarshi oldi.
Source: www.dw.com