AQShda hindistonliklar, bangladeshliklar va pokistonliklarga qarshi nafrat so'zlari internetda keskin ko'paygan. Bu haqdagi hisobotga ko'ra, o'sish AQSh rahbari Donald Trampning immigratsiya siyosati, iqtisodiy xavotirlar va janubiy osiyolik jamoaning AQSh hayotida tobora ko'zga tashlanayotgani bilan bog'liq.
"AQShda janubiy osiyoliklarga qarshi nafratning kuchayishi" nomli hisobot Tashkiliy nafratni o'rganish markazi (CSOH) tomonidan yakshanba kuni e'lon qilindi. Unda aytilishicha, X ijtimoiy tarmog'ida janubiy osiyoliklarga qarshi nafratli postlarning oylik hajmi 2024-yil yanvaridan 2026-yil iyuniga qadar 240 foizga oshgan – 12 904 tadan 43 843 taga yetgan.
Tadqiqotchilar 2025-yil yanvaridan 2026-yil iyunigacha bo'lgan davrda X platformasida AQShda yashovchi janubiy osiyoliklarga qarshi 542 mingdan ortiq nafratli postni aniqladilar. Eng yuqori olti oydan beshtasi aynan shu davrning oxiriga to'g'ri keladi.
Tadqiqotchilar Birlashgan Millatlar Tashkilotining nafrat so'zlari ta'rifidan foydalangan. Ular onlayn takrorlanuvchi janubiy osiyoliklarga qarshi haqoratli so'zlar va rivoyatlarni kuzatib, BMT mezonlariga javob bermaydigan tanqidni chiqarib tashlagan.
X tarmog'idagi nafratli postlarning deyarli yarmi janubiy osiyoliklarni AQShga bostirib kirishda, ish o'rinlarini o'g'irlashda yoki mamlakat demografiyasiga tahdid solishda ayblagan. "Pajeet" haqoratli so'zi va uning variantlari X'dagi nafratli postlarning 30 foizida, marginal platformalarda esa 45 foizida uchragan.
Janubiy osiyoliklarni iflos yoki gigiyenasiz deb tasvirlovchi postlar X'da 171 foizga o'sgan – bu "barcha rivoyatlar ichida eng tez o'sgani". Nafrat ko'pincha janubiy osiyolik etnik va diniy guruhlarni bir butunga qo'shib yuborgan: hindlar, pokistonliklar va bangladeshliklar bir-biriga aralashtirilgan, hindular, musulmonlar, sikxlar va nasroniylar ham yagona monolit sifatida ko'rilgan.
Hindistonliklar, bangladeshliklar va pokistonliklarga qarshi irqchilik AQShda uzoq tarixga ega, ammo tadqiqotchilar hozirgi o'sish uzoq davom etgan xurofotlar va yangi siyosiy hamda iqtisodiy bosimlarning qo'shilishidan kelib chiqqanini ta'kidlaydi.
Hisobotda H-1B viza dasturi asosiy qarama-qarshilik nuqtasi sifatida ko'rsatilgan. Hindistonliklar H-1B viza egalarining 70 foizdan ortig'ini tashkil qiladi. Tadqiqotchilar janubiy osiyoliklarga qarshi nafratning bir necha avj olishini dastur ustidagi siyosiy kurashlar bilan bog'laydi, masalan, Tramp 2025-yil sentyabrda ayrim yangi H-1B arizalari uchun 100 ming dollar to'lov talabini joriy qilganida.
"Bunday harakatlar kuchli ramziy vazifani bajaradi va bu bilan Tramp tarafdorlarining janubiy osiyoliklarga nisbatan dushmanligini mustahkamlaydi", deyiladi hisobotda. Hisobot ma'muriyatning ritorikasi haqida ham xuddi shunday dalil keltiradi: Trampning 2025-yil iyul oyidagi sun'iy intellekt sammitidagi nutqida u AQSh texnologiya kompaniyalarini ish o'rinlarini Hindistonga autsors qilgani uchun tanqid qilgan, shundan so'ng tadqiqotchilar onlayn janubiy osiyoliklarga qarshi ritorikaning keskin o'sganini kuzatgan.
Yaqinroq misollar sifatida hisobot 2026-yil sentyabr oyida Milliy xavfsizlik departamentining keyinchalik o'chirilgan "Transformers: Deportatsiyalar davri" nomli postini keltiradi. Unda "Janob Singx" deb atalgan sikx erkagi tasvirlanib, unga "yo'llarimizdan tushing" deyilgan. Bir necha kun o'tib, Ta'lim departamenti "Kollej futbolini yana buyuk qilaylik" postini joylashtirgan, bu Texas respublikachi Bo Frenchning Texas universiteti futbol o'yinida janubiy osiyoliklar borligidan shikoyat qilganidan keyin sodir bo'lgan. Hisobot bunday ritorika janubiy osiyoliklarni "mamlakatga hech qachon haqiqatan tegishli bo'la olmaydigan" autsayderlar degan fikrni mustahkamlaydi, deb ta'kidlaydi.
Iqtisodiy nafrat yana bir omil bo'lib, tadqiqotchilar ba'zi janubiy osiyoliklarning muvaffaqiyati ularga qarshi qurol sifatida ishlatilayotganini yozadi. Bir vaqtlar "namunali ozchilik" deb stereotiplangan hindistonlik amerikaliklar endi "fursatparast va firibgar" sifatida tasvirlanmoqda, janubiy osiyoliklar esa ish va iqtisodiyot ustidagi g'azab uchun aybdor sifatida kengroq ishlatilmoqda.
Bu janubiy osiyoliklar AQSh siyosatida tobora ko'zga tashlanayotgan bir paytda yuz bermoqda: sobiq vitse-prezident Kamala Xarris va Nyu-York meri Zohran Mamdanidan tortib vitse-prezident JD Vensning rafiqasi Usha Vens va siyosatchi Vivek Ramasvamigacha. Hisobot turli partiyalar vakillariga qarshi irqchilik hujumlarini hujjatlashtiradi va masalan, Mamdanining praymeriz va merlik g'alabalari janubiy osiyoliklarga qarshi va islomofobik haqoratlarning avj olishiga sabab bo'lganini ta'kidlaydi.
Tadqiqotchilar ikkala tendentsiya ham "ko'pchilikning mavqeini yo'qotish haqidagi xavotirlari" bilan bog'liqligini va G'arb mamlakatlarida oq tanli aholi uyushtirilgan tarzda almashtirilayotgani haqidagi "Buyuk almashtirish nazariyasi" konspiratsiyasini oziqlantirishini aytadi. Ijtimoiy tarmoqlar bu rivoyatlarni maqsadli ta'qibga aylantirgan.
Tadqiqotchilar X akkauntlari ish o'rinlarini egallashda yoki viza firibgarligida ayblangan janubiy osiyoliklarning shaxsiy ma'lumotlarini oshkor qilayotganini (doxxing), influenserlar esa odamlarni uylari va ish joylarida ta'qib qilib, uchrashuvlarni internetga joylashtirayotganini aniqladilar. Bir misolda o'ng qanot influenser Sara Gonsales yarim milliondan ortiq obunachisiga video joylashtirib, unda H-1B dasturidan foydalanganlikda ayblagan janubiy osiyolikni ta'qib qilgani aytiladi. Shu bilan birga, generativ sun'iy intellekt bunday kontentni ishlab chiqarishni yanada osonlashtirib, janubiy osiyoliklarni "iflos va nopok, jinsiy yirtqich, madaniy jihatdan qoloq yoki demografik tahdid" sifatida tasvirlamoqda.
Hisobot asosan onlayn nafratni kuzatsa-da, tadqiqotchilar onlayn nafrat "oflayn dushmanlik shakllaridan ajralgan holda mavjud emas" deb yozadi. Ular iyul oyida Yuta shtatida savdo markazi xodimi bo'lgan hindistonlik musulmonning bir necha marta pichoqlanganini eslatadi – federal prokurorlar buni nafrat jinoyati sifatida ayblagan. Sentyabr oyida esa Vayoming shtatidagi yuk mashinalari to'xtash joyida sikx haydovchisi 17 marta pichoqlangan. "Onlayn va oflayn nafrat bir-birini mustahkamlashi mumkin, chunki rivoyatlar, stereotiplar va shaytonlashtirish shakllari raqamli platformalar, siyosiy nutq, media va kundalik hayot o'rtasida harakatlanadi", deb yozgan tadqiqotchilar.
Source: www.aljazeera.com