AQSh Vakillar palatasi a’zosi Ilhan Omar prezident Donald Trumpning Xalqaro Jinoyat Sudini (ICC) “buzib tashlash” harakatlariga qarshi chiqib, mamlakatni tribunalga qo‘shilishga chaqiruvchi rezolyutsiya taqdim etdi.
Bu qadam Davlat kotibi Marko Rubio ICCni “g‘ishtma-g‘isht buzib tashlash”ga va’da berganidan bir necha kun o‘tib amalga oshirildi. Omar rezolyutsiyasi AQShni Rim Statutini ratifikatsiya qilish orqali ICCga qo‘shilishni talab qiladi.
Rezolyutsiya, shuningdek, Trump ma’muriyatini sud amaldorlariga qo‘yilgan sanksiyalar va viza cheklovlarini bekor qilishga bosim o‘tkazadi. Omar, sobiq somalilik qochoq bola, sudga qo‘shilish butun dunyoda qonun ustuvorligini mustahkamlash yo‘lidagi qadam ekanini ta’kidladi.
“Agar biz haqiqatan ham inson huquqlari va qonun ustuvorligiga ishonsak, xalqaro adolatni kuchaytirishimiz kerak, unga putur yetkazmasligimiz kerak,” dedi Omar. “Qo‘shma Shtatlar o‘rnak ko‘rsatib, hech kim qonundan ustun emasligini namoyish etishi kerak.”
Trump ma’muriyati ICCning AQSh va Isroil harbiy xizmatchilarini tergov qilgani uchun unga qarshi choralar ko‘rmoqda. Na AQSh, na Isroil Rim Statutiga imzo chekmagan va sudning vakolatini tan olmaydi. Biroq ikkala davlat ham ICC a’zo davlatlarida inson huquqlari buzilishida ayblangan.
ICC, masalan, 2024-yil noyabrida Bosh vazir Benyamin Netanyaxu va sobiq Mudofaa vaziri Yoav Gallantga nisbatan G‘azodagi urush jinoyatlari bo‘yicha hibsga olish orderi chiqargan. BMTdagi bir qancha ekspertlar Isroilning G‘azodagi urushini falastinliklarga qarshi genotsid deb baholagan.
AQSh esa 2001-yilgi bosqindan keyin Afg‘onistonda va “qora saytlar”da sodir etilgan urush jinoyatlari bo‘yicha tergov qilinmoqda. Trump birinchi muddatida ICC amaldorlariga qarshi sanksiyalar joriy qilgan edi, Jo Bayden esa ularni bekor qilgan.
17-fevral kuni Rubio ICCni “mamlakatimizga qarshi urush olib borishda” ayblab, sudni zaiflashtirish uchun “butun hukumat miqyosidagi javob” choralarini e’lon qildi. Ko‘rib chiqilayotgan choralar orasida AQSh harbiylari va huquq-tartibot idoralari bilan hamkorlik qiluvchi davlatlarni ICC vakolatini rad etishga chaqirish bor.
Omar Rubioning e’lonini “beparvo va xavfli” deb tanqid qildi. “Men o‘z ko‘zim bilan ko‘rdimki, jazosizlik zo‘ravonlikni keltirib chiqaradi,” deb yozdi u. Rezolyutsiya ikki AQSh advokatlik guruhi Trump ma’muriyatini sudga bergan bir paytda kiritildi.
Source: www.aljazeera.com