Vengriya prezidenti Tamas Shuyok shanba kuni o‘z vakolatini muddatidan oldin tugatuvchi konstitutsiyaviy o‘zgartirishni imzolashga majbur bo‘ldi. Bu qaror sobiq bosh vazir Viktor Orbanning ittifoqchisi bo‘lgan Shuyokning lavozimidan ketishiga olib keldi.

Shuyok o‘z bayonotida: "Men asosiy qonun bo‘yicha majburiyatimni bajaraman, huquqiy imkoniyatlarimni va vijdonimni sinchkovlik bilan o‘lchab chiqdim", dedi. U qonunni "demokratiya, hokimiyatlar bo‘linishi va qonun ustuvorligining konstitutsiyaviy qadriyatlariga chuqur yara yetkazuvchi salbiy pretsedent" deb tanqid qildi.

O‘zgartirishni bosh vazir Peter Magyar boshchiligidagi hukmron Tisza partiyasi qabul qildi. Bu aprel oyida bo‘lib o‘tgan saylovlarda Orban va uning Fidesz partiyasining mag‘lubiyatidan so‘ng, Yevropa Ittifoqi a'zosi bo‘lgan Vengriyadagi so‘nggi o‘ng qanot siyosiy mashina qoldiqlaridan tozalash harakatining bir qismidir.

Shuyok uzoq vaqt davomida iste'foga chiqish talablariga qarshilik ko‘rsatgan edi. Magyar va uning Yevropaparast partiyasi prezidentni milliy manfaatlarga to‘sqinlik qilishda ayblagan. Biroq, yakunda Shuyok qonunni imzolashdan boshqa iloji qolmaganini tan oldi.

Yangi qonun, shuningdek, barcha deputatlar uchun 12 yillik muddat cheklovi o‘rnatadi va Konstitutsiyaviy sud sudyalari uchun 70 yoshda majburiy pensiyani joriy qiladi. Bu o‘zgarish Orban ittifoqchisi Peter Poltni sud raisi lavozimidan ketishga majbur qiladi.

Orbanning o‘zi vaziyatni "zulm endi tahdid emas, balki haqiqat" deb baholadi. Magyar esa Shuyokning ketishini olqishlab, "qo‘shma qarorlarimiz kuchga kirishiga so‘nggi to‘siq olib tashlandi" dedi.

Biroq, Human Rights Watch kabi tashkilotlar yangi qonunni "Fidesz davrini eslatuvchi" deb tanqid qilishdi. Vengriyada korrupsiya Orban hukmronligi davrida keng tarqalgan edi.

Prezidentning vakolati yakshanba kuni yarim tunda tugaydi. Parlament spikeri Agnes Forsthoffer vaqtinchalik prezident vazifasini bajaradi. Yangi prezidentni saylash 30 kun ichida o‘tkazilishi rejalashtirilgan.

Source: www.dw.com