Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat xavfsizligi va ovqatlanish holati to‘g‘risidagi so‘nggi hisobotiga ko‘ra, 2025-yilda dunyo bo‘ylab 645 million kishi ochlikdan azob chekkan, bu 2024-yilga nisbatan 14 millionga va 2022-yilga nisbatan 43 millionga kamdir.
Hisobot seshanba kuni e’lon qilingan bo‘lib, unda 2025-yilda dunyo aholisining taxminan 7,8 foizi ochlikni boshdan kechirgani, bu 2024-yildagi 8,1 foiz va 2022-yildagi 8,6 foizdan past ekani qayd etilgan. Bu pasayish ketma-ket uchinchi yil davom etayotgan yaxshilanishni ko‘rsatadi, ammo ochlik darajasi hali ham 2019-yilgi pandemiyadan oldingi darajadan yuqori.
Afrika dunyodagi eng katta ochlik nuqtasi bo‘lib qolmoqda. 2025-yilda Afrikada taxminan 309 million kishi to‘yib ovqatlanmagan, bu qit’a aholisining beshdan bir qismini va dunyodagi ochlarning deyarli yarmini tashkil qiladi. Taqqoslash uchun, Osiyoda 292 million kishi (6 foiz) va Lotin Amerikasi hamda Karib havzasida 32 million kishi (4,8 foiz) to‘yib ovqatlanmaslikdan aziyat chekkan.
Hisobotga ko‘ra, Osiyo hamda Lotin Amerikasi va Karib havzasi so‘nggi yillarda ochlikdan azob chekayotganlar ulushi va sonini kamaytirishda barqaror taraqqiyotga erishgan. Afrikada esa ochlikning uzoq davom etgan o‘sishi to‘xtagan ko‘rinadi. Ochlik darajasi 2024-yildagi 20,3 foizdan 2025-yilda 20 foizga biroz pasaygan, ammo aholi sonining o‘sishi tufayli ochlar soni oshishda davom etgan.
BMT prognozlariga ko‘ra, 2030-yilga kelib dunyodagi to‘yib ovqatlanmaganlar soni joriy ko‘rsatkichlarga nisbatan taxminan 20 foizga kamayadi. Shunga qaramay, o‘n yillik oxiriga kelib 510 milliondan 520 milliongacha odam ochlikka duch kelishi kutilmoqda, ularning 56 foizi Afrikada yashaydi.
Hisobot, shuningdek, 2026-yilda AQSh-Isroilning Eronga qarshi urushi kabi so‘nggi inqirozlar, ayniqsa Afrika va Osiyoda taraqqiyotga putur yetkazishi mumkinligi haqida ogohlantirgan.
Sog‘lom ovqatlanishni sotib olishga qodir bo‘lmaganlar soni 2021-yildagi 2,97 milliarddan (global aholining 37,4 foizi) 2025-yilda 2,69 milliardga (32,7 foiz) kamaygan. Bu pasayish odamlarning oziq-ovqat uchun mavjud daromadi sog‘lom ovqatlanish narxidan tezroq oshganini ko‘rsatadi. Biroq, sog‘lom ovqatlanish narxi o‘sishda davom etmoqda: 2025-yilda xarid qobiliyati pariteti bo‘yicha kuniga 4,28 dollarga yetgan, 2021-yilda 3,44 dollar va 2017-yilda 2,94 dollar edi.
Global yaxshilanishlarga qaramay, Afrika va Osiyoda sotib olish imkoniyati asosiy muammo bo‘lib qolmoqda. Osiyoda sog‘lom ovqatlanishni sotib olishga qodir bo‘lmaganlar soni eng ko‘p – 1,4 milliard (aholining 29 foizi), Afrikada esa eng yuqori ko‘rsatkich – 1,03 milliard kishi (aholining deyarli uchdan ikki qismi) to‘yimli oziq-ovqat sotib ololmaydi.
BMTning Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO) va Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, sog‘lom ovqatlanish savati mahalliy mavjud oziq-ovqatlarning eng arzon kombinatsiyasi bo‘lib, u kishining kunlik energiya ehtiyojini qondiradi va sog‘lom ovqatlanish uchun zarur bo‘lgan asosiy ozuqaviy moddalarni ta’minlaydi.
Global ochlik darajasi so‘nggi yillarda pasaygan bo‘lsa-da, Global Janubdagi millionlab odamlar mojarolar, iqtisodiy zarbalar va iqlim bilan bog‘liq ekstremal hodisalar tufayli o‘tkir oziq-ovqat tanqisligiga duch kelishda davom etmoqda. FAO va Butunjahon oziq-ovqat dasturi tomonidan e’lon qilingan alohida hisobot – 2026-yilgi Oziq-ovqat inqirozlari global hisobotiga ko‘ra, dunyo bo‘ylab 1,4 million kishi halokatli ochlikka duch kelmoqda.
G‘azoda halokatli ochlikka duch kelganlar soni eng ko‘p – taxminan 640 700 kishi (aholining 32 foizi). Bu inqiroz Isroilning anklavga qarshi genotsid urushi va Isroil harbiylari tomonidan gumanitar yordamning kirishi va tarqatilishiga qo‘yilgan cheklovlar tufayli kuchaygan. Sudan G‘azodan keyin ikkinchi o‘rinda turadi – 637 200 kishi halokatli ochlikni boshdan kechirmoqda.
Source: www.aljazeera.com