Turkiya muxolifat yetakchisi Ozg‘ur O‘zel asosiy muxolifatdagi Respublika Xalq Partiyasidan (CHP) chetlatilganidan so‘ng yangi siyosiy partiya tuzish rejasini e’lon qildi.
O‘zel bu haqda seshanba kuni parlamentdagi nutqida ma’lum qildi. U may oyida sud qarori bilan CHP rahbarligidan chetlatilgan edi. Muxolifat bu qarorni Prezident Rajab Toyyib Erdo‘g‘an tomonidan bosim o‘tkazish sifatida baholamoqda.
Sobiq CHP rahbari yangi siyosiy loyihasi Turkiyaning uzoq yillik rahbarini hokimiyatdan chetlatish yo‘lidagi “yangi boshlanish umidi” ekanini aytdi.
Hali nomi e’lon qilinmagan yangi partiya dunyoviy CHPdan saylovchilar va parlamentariylarning ommaviy chiqib ketishiga sabab bo‘lishi kutilmoqda. CHP asr oldin zamonaviy Turkiya asoschisi Mustafo Kamol Otaturk tomonidan tashkil etilgan.
Turkiya muxolifati bir qator huquqiy muammolarga duch kelmoqda, 2024 yil oxiridan beri yuzlab saylangan munitsipal amaldorlar va a’zolar qamoqqa olingan.
“Biz yangi partiyamizni xalqimiz tanlagan deputatlar bilan birinchi qadamni tashlab barpo etmoqdamiz”, dedi O‘zel. “Bu Turkiyani boshqarish sari qat’iy qadamlar.”
Bu harakat ikki oy oldin apellyatsiya sudi O‘zelni CHP raisi lavozimidan mahrum qilib, partiyaning sobiq va nomaqbul rahbari Kamol Qilichdaro‘g‘luni qayta tiklaganidan keyin sodir bo‘ldi.
600 o‘rinli parlamentdagi CHPning 135 deputatidan ko‘pchiligi yangi partiyaga o‘tishi kutilmoqda. O‘zel bu partiya “katta farq bilan” parlamentdagi asosiy muxolifatga aylanishini aytdi.
Biroq, ba’zilar O‘zel boshchiligidagi yangi partiya muxolifat kuchlarini bo‘lib, Erdo‘g‘an qo‘liga o‘ynashi mumkinligini ta’kidlamoqda.
Turkiya bo‘ylab asosan CHP boshqaruvidagi munitsipalitetlarda korrupsiya ayblovlari bilan bog‘liq jinoiy tergovlar yuzlab saylangan amaldorlar va partiya a’zolarining hibsga olinishiga olib keldi. Ulardan eng mashhuri Erdo‘g‘anga eng kuchli potentsial raqib hisoblangan Istanbul meri Ekrem Imomog‘ludir.
Imomog‘li o‘tgan yilning mart oyidan beri qamoqda va o‘nlab yillik qamoq jazosiga olib kelishi mumkin bo‘lgan jinoiy ishlarga duch kelmoqda.
O‘zel va tanqidchilar unga qarshi sud qarori va CHPga qarshi keng huquqiy bosimni siyosiy sababli “to‘ntarish” deb atamoqda.
Hukumat esa Turkiya sudlari xolis va siyosiy bosimdan mustaqil ishlayotganini ta’kidlamoqda.
20 yildan ortiq vaqt davomida Turkiyani boshqargan Erdo‘g‘an sud tizimiga aralashish haqidagi da’volarni rad etib, O‘zelning chetlatilishiga olib kelgan huquqiy ishni CHP ichidagi nizo deb atadi.
O‘zel rahbarligida CHP 2024 yilgi munitsipal saylovlarda Erdo‘g‘anning hukmron partiyasiga jiddiy zarba berib, bir necha shaharlarni qo‘lga kiritgan va Istanbul va Anqara kabi asosiy munitsipalitetlardagi mavqeini mustahkamlagan edi.
Tahlilchilarning fikricha, O‘zelning yangi partiyasi muxolifat lagerini bo‘lib, ularning birdamligiga putur yetkazish orqali Erdo‘g‘an va uning AK Partiyasiga foyda keltirishi mumkin.
“Bu manzara faqat yangi partiya juda kuchli jamiyat javobini yarata olsa va muxolifatning asosiy markaziga aylansa o‘zgarishi mumkin”, dedi Gezici so‘rov agentligi rahbari Murat Gezici. “Biroq, qisqa va o‘rta muddatda siyosiy arifmetika Erdo‘g‘an va AK Partiya foydasiga ishlaydi.”
Source: www.aljazeera.com