Germaniya kansleri Fridrix Merts lavozimga kelganiga bir yarim yil ham bo'lmadi, ammo uning reytingi rekord darajada past. Uning markazchi-o'ng Xristian Demokratik Ittifoqi (CDU) partiyasi bir shtat saylovida mag'lub bo'ldi, boshqasida esa butunlay yo'q qilindi. Partiya butun mamlakat bo'ylab inqirozga yuz tutmoqda.
Germaniya matbuoti faqat shu haqda yozmoqda: Mertsni zaif saylov kampaniyasi olib borishda, sotsial-demokratlar bilan murosasiz koalitsiya tuzishda va yoshlarni o'ziga jalb qila olmaganlikda ayblamoqda. Bu ayblovlarning barchasi asosli, ammo ikkinchi darajali. Aslida Germaniyada nafaqat yetakchi partiya, balki markazchi siyosatchilarning mo''tadil texnokratlar qiyofasi ham o'lmoqda. O'ttiz yillik mo''tadillik va malaka niqobi ostida ular na mo''tadil, na malakali ekanliklari ayon bo'lmoqda.
AfD partiyasining kuchayishi nemislarning bir kechada fashistik g'oyalarga berilib ketishidan emas. Ko'p yillik tejamkorlik siyosati xalqni mavqeni yo'qotish va qashshoqlik xavfi oldida qoldirdi. Ultra-o'ngchilar xayoliy "oltin o'tmish"ga qaytish orqali saylov tsunamisi yaratdi – bu o'tmishda "shubhali" musulmon, yahudiy yoki trans yo'q edi.
Berlin, Parij va Londonda bir xil manzara. Fransiya prezidenti Emmanuel Makronning markazchiligi Fransiyani o'ta o'ng hokimiyat yoqasiga olib keldi. U boylarga soliq imtiyozlari berdi, kambag'allar esa benzin uchun to'lashga qiynaldi. Pensiya yoshini 64 ga ko'tardi, holbuki kambag'al ishchilarning umr ko'rish davomiyligi 72 yoshdan oshmaydi. Buyuk Britaniyada ham markazchi Tory-Leyborit duopoliyasi xuddi shu tejamkorlik siyosatini olib bordi. Margaret Tetcher sanoatni vayron qildi, Toni Bler esa xususiylashtirishni davom ettirib, London bankirlarini ozod qildi.
2015-yilda Gretsiya moliya vaziri sifatida men yevropalik markazchilarning shafqatsiz ekstremizmini boshdan kechirdim. Gretsiya xalqi Syriza partiyasiga ovoz berib, qarz shartlarini qayta ko'rishni so'radi. Markaz qanday javob berdi? Ular bizni tor-mor qildilar. Mening taklifimga javoban Germaniya moliya vaziri Volfgang Shoyble shunday dedi: "Saylovlar iqtisodiy siyosatni o'zgartirishga yo'l qo'yilmaydi!" Bu – klassik ekstremist bayonoti. Keyin ular Gretsiya bank tizimini muzlatib, moliyaviy terrorizmni qo'lladilar.
Bugun Merts meros qilib olgan vaziyat: Germaniyaning sanoat modeli barbod bo'ldi, chunki biznes 15 yil davomida investitsiya qilmadi. Natijada Volkswagen mashinalarini sota olmayapti, Merts esa ishlab chiqarish liniyalarini Rheinmetallga o'tkazib, hatto ukrainlar ham xohlamaydigan tanklar ishlab chiqarishga majbur. Bu – 1920-30-yillardagi vaziyatning takrori: o'sha paytda oltin standarti, hozir esa moliyaviy tejamkorlik tabiat qonuni sifatida qabul qilinib, har qanday muqobil fikrga toqat qilinmadi. Mertsning qulayotgan reytingi uning shaxsiy xarizmasi haqidagi hukm emas. Bu – o'z fanatizmini mo''tadillik deb bilib, buni payqagan har bir kishini Yevropaga tahdid deb atagan markazning hisob-kitobi.
Source: www.aljazeera.com