Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev josuslikda ayblanib, 10 yillik qamoq jazosiga hukm qilingan Fransiya fuqarosi Martin Rayanni afv etdi. Bu qaror chorshanba kuni e’lon qilindi va Fransiya tomonidan “insonparvarlik harakati” sifatida olqishlandi. Fransiya Tashqi ishlar vazirligi bayonotida qaror “Ozarbayjon hukumati bilan sabr-toqatli va sinchkov muloqot natijasi” ekani ta’kidlandi.
Rayan 2023-yilda hibsga olingan va joriy yilning mart oyida hukm qilingan edi. Aliyev idorasi tomonidan afv etilgan 20 kishi orasida Ozarbayjon, Turkiya, Rossiya-Isroil va Pokiston fuqarolari ham bor. Prezident sayti afv qarorida ularning “shaxsiyati, sog‘lig‘i, oilaviy sharoitlari” va boshqa omillar hisobga olinganini ma’lum qildi. Rayanning ozodlikka chiqqan-chiqmagani hozircha noma’lum.
Prokurorlar Rayan Ozarbayjonning Turkiya, Eron va Pokiston bilan harbiy aloqalari, shuningdek Rossiya va Xitoy bilan bog‘liq kompaniyalar haqida ma’lumot to‘plaganini da’vo qilgan edi. Fransiya ayblovlarni yolg‘on deb atab, uning zudlik bilan ozod etilishini talab qilgan va diplomatik ziddiyatlar qurboni bo‘lganini ta’kidlagan.
Rayanning afv etilishi Yevropa Ittifoqi Rossiyalik milliarder Alisher Usmanovga qo‘yilgan sanksiyalarni bekor qilganidan bir kun o‘tib sodir bo‘ldi. Diplomatlarning so‘zlariga ko‘ra, bu qarorga Boku bosim o‘tkazgan. Usmanov va Mixail Fridmanning sanksiyalardan chiqarilishi Yevropa Ittifoqi Rossiyaning eng boy elita vakillariga birinchi marta sanksiyalarni bekor qilishi bo‘ldi. Usmanov bir paytlar “Arsenal” futbol klubining ozchilik ulushiga ega bo‘lgan va Moskvadagi nufuzli diplomatik maktabni Ozarbayjon va Qozog‘iston prezidentlari bilan birga tamomlagan.
Yevropa diplomatlari Reuters va AFP agentliklariga Fransiya Bokuning Usmanovning sanksiyalardagi holatidan Parijga bosim o‘tkazish uchun foydalanayotganini bildirganini aytishdi. Fransiyaning yana bir fuqarosi, “Saur” suv kompaniyasi xodimi Anass Derraz korrupsiyada ayblanib 12 yilga hukm qilingan, ammo afv ro‘yxatiga kiritilmagan. Ozarbayjon diplomati bosim kampaniyasi haqidagi da’volarni “qat’iy asossiz” deb rad etdi.
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy bu qadam Rossiyaning “G‘arb birligini buzish” harakatlarini aks ettirishini aytdi. Ukraina tashqi ishlar vaziri Andriy Sibiga Moskva “o‘z istagiga erishgani uchun bayram qilmoqda: jazosizlik hissi, Yevropa Ittifoqining tahqirlanishi va yevropaliklar o‘rtasida bo‘linish” ekanini ta’kidladi. Latviya ovoz berishdan betaraf qoldi va ikki shaxsga o‘z sanksiyalarini qo‘llashini ma’lum qildi, tashqi ishlar vaziri Baiba Braje Yevropa Ittifoqi qarorini “xavfli” deb atadi. Slovakiya dastlab Usmanovni ro‘yxatdan chiqarishni talab qilgan, keyin Fransiya bu harakatni qo‘llab-quvvatlagan.
Boku va Parij o‘rtasidagi munosabatlar Fransiyaning Armanistonni qo‘llab-quvvatlashi tufayli uzoq vaqtdan beri keskin. Moskva va Boku o‘rtasidagi aloqalar ham 2024-yil dekabrida Rossiya kuchlari Ozarbayjon yo‘lovchi samolyotini tasodifan urib tushirganidan keyin yomonlashgan.
Source: www.aljazeera.com