Grek Kipr yetakchisi Nikos Xristodulides va turk Kipr rahbari Tufan Erhurman BMTning maxsus elchisi Mariya Angela Xolgin boshchiligida orolni bo‘lib turuvchi demilitarizatsiya qilingan bufer zonasida uchrashuv o‘tkazdilar. Orolning ikki qismi o‘rtasidagi o‘n yillik turg‘unlikdan so‘ng ilk bor tomonlar ikkita yangi chegara punktini ochish, favqulodda vaziyatlarga javob berish choralarini muvofiqlashtirish hamda arxiv materiallarini o‘zaro almashish bo‘yicha muhim kelishuvga erishdilar. Bu qadamlar BMT tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan tinchlik muzokaralarini qayta boshlashga qaratilgan harakatlarning bir qismi hisoblanadi.
Asosiy faktlar: Kipr rahbarlari o‘n yillik turg‘unlikdan so‘ng ikki yangi chegara punktini ochishga kelishib oldilar, bu esa oroldagi o‘tish joylari sonini 11 taga yetkazadi. BMT rasmiylari bu uchrashuvni ijobiy baholagan bo‘lib, kelgusi haftalarda BMT Bosh kotibi Antoniu Guterrish ishtirokida yana muzokaralar o‘tkazilishi kutilmoqda.
Orolning bo‘linishi tarixi o‘tgan asrning 70-yillariga borib taqaladi. Kipr 1974 yilda Gretsiyadagi harbiy xunta davlat to‘ntarishidan so‘ng Turkiya qo‘shinlarining aralashuvi natijasida ikki qismga bo‘linib ketgan edi. Shundan beri BMT Tinchlikni saqlash kuchlari 180 kilometrlik o‘t ochishni to‘xtatish chizig‘ini nazorat qilib kelmoqda. Turkiyadan tashqari hech bir davlat shimoliy qismni mustaqil respublika sifatida tan olmaydi va Anqara orolda 35 mingdan ortiq o‘z harbiylarini saqlab kelmoqda. O‘nlab yillar davomida olib borilgan muzokaralar, jumladan 2017 yildagi urinishlar ham muvaffaqiyatsizlikka uchragan edi.
Xristodulides jurnalistlarga bergan bayonotida BMT Bosh kotibining vakolat muddati tugaguniga qadar rasmiy muzokaralarni tiklash uchun barcha sa'y-harakatlar jiddiylik bilan davom etishini bildirdi. BMT rahbariyati ishonchni mustahkamlash uchun yangi o‘tish joylarini ochish g‘oyasini ilgari surgan edi, biroq tomonlar hanuzgacha muzokaralarni o‘tkazish bo‘yicha asosiy qoidalar ustida o‘zaro kelishmovchiliklarga duch kelmoqdalar.
O‘tgan yili shimoliy qismda 2020 yildan beri ilk bor birlashish tarafdori bo‘lgan yangi yetakchining saylanishi kelgusidagi siyosiy jarayonlarga nisbatan muayyan umidlarni uyg‘otgandi. Shunga qaramay, grek kiprliklar Anqaraning jarayonda to‘g‘ridan-to‘g‘ri ishtirok etishiga qat'iy qarshi chiqib kelayotgan bo‘lsa, turk kiprliklar buni mutlaqo zarur deb hisoblamoqda va bu ziddiyatli yondashuvlar kelgusidagi kelishuvlarga jiddiy soya solishi mumkin.
Source: www.aljazeera.com