Marokashda chorshanba kuni bo‘lib o‘tgan parlament saylovlarida markazchi-o‘ng “Haqiqat va zamonaviylik partiyasi” (PAM) dastlabki natijalarga ko‘ra birinchi o‘rinni egalladi. PAM hozirgi hukmron koalitsiyaning bir qismi bo‘lib, 2008-yilda qirol maslahatchisi tomonidan asos solingan va ijtimoiy modernizatsiya hamda mo‘tadil dunyoviy qarashlarni targ‘ib qiladi. Partiya asosan Marokash monarxiyasiga yaqin deb hisoblanadi.
PAM parlamentdagi 395 o‘rindan 97 tasini qo‘lga kiritdi, bu 2021-yilga nisbatan 10 o‘rindi ko‘pdir. Saylovda saylovchilarning faqat 38 foizi ishtirok etdi, bu 2007-yildan buyon eng past ko‘rsatkichdir. Ro‘yxatga olingan saylovchilar soni qariyb 16 millionni tashkil etgan bo‘lsa, ulardan faqat 4 foizi 18 yoshdan 24 yoshgacha bo‘lgan yoshlardir.
Hukmron koalitsiyaning katta a’zosi bo‘lgan “Mustaqillar milliy birlashmasi” (RNI) 102 o‘rindan 66 o‘ringa tushib, ikkinchi o‘ringa tushdi. Koalitsiyaning eng kichik a’zosi bo‘lgan o‘ng qanot “Istiqlol” partiyasi ham 65 o‘rin bilan 16 o‘rinni yo‘qotdi. Mo‘tadil islomiy muxolifatdagi “Adolat va taraqqiyot partiyasi” (PJD) 2021-yildagi 13 o‘rindan 54 o‘ringa ko‘tarilib, sezilarli muvaffaqiyatga erishdi.
Saylov natijalari Shimoliy Afrika qirolligidagi hokimiyat muvozanatini tubdan o‘zgartirishi kutilmaydi, chunki Marokash yarim konstitutsiyaviy monarxiya bo‘lib, qirol Muhammad VI tashqi siyosat va umumiy yo‘nalish bo‘yicha katta vakolatlarga ega. Yangi koalitsiya hukumati 2030-yilgi Jahon chempionatiga tayyorgarlikni nazorat qilishi kerak.
Saylovoldi kayfiyati pastligi va saylovchilarning siyosatchilarga ishonchsizligi, shuningdek, yashash sharoitlari bilan bog‘liq muammolar past ishtirokning asosiy sabablari sifatida ko‘rsatilmoqda. 2025-yilda Marokashda “Z avlodi” boshchiligidagi norozilik namoyishlari bo‘lib o‘tgan edi, ular 2010-yillarning boshidagi “Arab bahori”dan buyon eng yirik namoyishlar hisoblanadi. 50 yoshli saylovchi Majda Bakatir AFP agentligiga bergan intervyusida: “Men saylovga bormayman, chunki siyosiy sinfga bo‘lgan ishonchimni butunlay yo‘qotdim. Mamlakatimiz oldinga intilishini xohlaymiz, ammo siyosatchilar sog‘liqni saqlash, ta’lim va xarid qobiliyati kabi muammolarimizga e’tibor bermayotganga o‘xshaydi”, – dedi.
Source: www.dw.com