Xitoy rahbari Si Szinpinning Vashingtonga tashrifi katta shov-shuv va tantanali qabul bilan boshlandi, biroq kutilgan aniq natijalar hozircha juda kam. AQSh rejimi tomonidan qizil gilam yozilgan bo‘lsa-da, Xitoy yetakchisi o‘zi istagan barcha imtiyozlarga erisha olmadi. Savdo bo‘yicha vaqtinchalik sulh faqat bir necha oyga, ya’ni noyabrdan yanvargacha uzaytirildi. Pekin kamida bir yillik muddatni kutgan edi, chunki Si Tramp prezidentligining qolgan qismini shu tarzda o‘tkazib yuborishni rejalashtirgan edi.
Bu shuni ko‘rsatadiki, tariflar, Xitoyning noyob yer elementlari bozoridagi hukmronligi va AQShning ilg‘or chiplariga kirish kabi asosiy bahslar yana bir muzokaralar bosqichiga surildi. AQSh rejimi Xitoydan o‘z majburiyatlarini to‘liq bajarishini talab qilmoqda va shundan keyingina uzoq muddatli yon berishlarga tayyor. Xitoy uchun bu noxush haqiqat: ichki iqtisodiyot qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Mamlakat rekord miqdorda tovar eksport qilsa-da, ichki iste’mol sust. Yoshlar ishsizligi yuqori darajada qolmoqda, uy-joy narxlari esa keskin tushib ketgan — aholining 80 foizi o‘z uyiga ega bo‘lgan sharoitda bu jiddiy muammo.
Savdo eksportga tayanib o‘sishni qo‘llab-quvvatlayapti, shuning uchun tashqi bozorlarga kirish har qachongidan ham muhimroq. Si o‘tgan yili AQSh joriy etgan zarba beruvchi tariflardan eksportni himoya qilishi kerak. Tayvan masalasida Si yana bir bor AQShning Tayvanga qurol sotishi Xitoy uchun qizil chiziq ekanini ta’kidladi. AQSh qonun bo‘yicha o‘zini o‘zi boshqaruvchi orolga o‘zini himoya qilish vositalarini taqdim etishga majbur. May oyida Si Trampni bu masalani noto‘g‘ri hal qilish ikki davlatni “to‘qnashuvga yoki hatto mojaroga” olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi. Tramp keyin Tayvan uchun 14 milliard dollarlik qurol paketini tasdiqlashni kechiktirib, uni Pekin bilan “juda yaxshi savdo kartasi” deb atagan edi.
Si muzokaralar chog‘ida shu imkoniyatdan foydalanib, Tayvanni qo‘llab-quvvatlashni cheklash mojaro xavfini kamaytirishini ta’kidlagan bo‘lishi mumkin. Payshanba kuni u AQSh Tayvan mustaqilligiga qarshi “to‘g‘ri pozitsiya”da turishiga umid qilishini yana bir bor aytdi. Biroq Tramp — Tayvanni qo‘llab-quvvatlashni davom ettirish uchun ikki partiyaviy bosim ostida — Xitoy rahbarining izohlariga hali ochiq javob bermadi. Ikki yetakchi sun’iy intellekt (AI) masalasini muhokama qildi, ammo qandaydir kafolatlar bo‘yicha kelishilgani noma’lum. Anthropic bosh direktori Dario Amodei AI rivojlanishini sekinlashtirishga chaqirgan inshodan so‘ng, hamma ular AI bo‘yicha aniq qarorlar qabul qilishini kutgan edi. Ammo Si AI “doimo inson nazoratida bo‘lishi” muhimligi haqida gapirganidan tashqari, boshqa hech narsa yo‘q. Tramp esa yaqinda AI tufayli insoniyat yo‘q bo‘lishi mumkinligi haqidagi qo‘rquvni “yolg‘on” deb atagan.
Albatta, pandalarni ham unutmaslik kerak. Ping Ping va Fu Shuangning Atlantaga sovg‘a qilinishi aprelda e’lon qilingan edi, ammo Si ular bir necha kun ichida yetib kelishini ma’lum qildi — Xitoyning panda diplomatiyasi qayta tiklanmoqda. Juma kuni ikki yetakchi choy ichib, milliy arxivga tashrif buyurishi munosabati bilan yana e’lonlar bo‘lishi mumkin. Hozircha sammitning Pekin uchun eng katta g‘alabalaridan biri bu tashqi ko‘rinish bo‘lishi mumkin. Hashamatli kutib olish, aeroportda shaxsan salomlashish va kunjutli levrek va qovurilgan bok choy bilan davlat ziyofati Xitoyda kuzatayotganlar tomonidan ijobiy qabul qilindi. Bu Si ning o‘z mamlakatida Trampning tengi sifatidagi imidjini mustahkamlashga yordam berdi. Ijtimoiy tarmoqlarda ikki yetakchini qiyoslaydigan memlar tarqaldi. Bir mashhur rasmda Tramp bombardimonchi samolyotlar uchib o‘tayotganda yuzini burishtirgani, Si esa loqayd turgani tasvirlangan. Si dunyodagi eng oldindan aytib bo‘lmaydigan yetakchilardan birini boshqarish yo‘lini topdi. Ammo Tramp “haqiqiy buyuk do‘stlik” haqida gapirsa-da, Xitoy rahbari kattaroq narsaga — Xitoyning AQSh bilan bir qatorda super davlat sifatidagi o‘rnini mustahkamlashga e’tibor qaratmoqda. Pandalar, tantanalar va iliq so‘zlar bu munosabatlarni yumshatishga yordam berishi mumkin. Ammo shou ostida dunyoning ikki eng qudratli davlati o‘rtasidagi raqobat avvalgidek shiddatli qolmoqda.
Source: www.bbc.co.uk