Elon Mask tomonidan olis va chekka hududlarni internet bilan ta'minlash maqsadida yaratilgan Starlink tizimi bugungi kunda inqirozli hududlar va mojarolar o'choqlarida muhim ahamiyat kasb etmoqda. Biroq, ushbu texnologiya shunchaki qutqaruvchi emas, balki foydalanuvchilar, jumladan, Ukraina kabi davlatlar uchun jiddiy xatarlar va zaif tomonlarni ham yuzaga chiqarmoqda.
Dastlab an'anaviy usullar orqali internet tortish imkoni bo'lmagan yoki juda qimmatga tushadigan hududlarga tezkor aloqa yetkazish uchun mo'ljallangan mazkur loyiha kengayib bordi. Hozirda u falokat hududlarida, armiyalar va norozilik harakatlari tomonidan davlat senzurasini chetlab o'tish yoki vayron bo'lgan infratuzilma o'rnini qoplash uchun qo'llanilmoqda. Shunga qaramay, tizimning SpaceX kompaniyasiga tegishliligi va tashqi ta'sirlarga moyilligi uning ishonchliligiga soya solmoqda.
Xususan, Ukraina mojarosida qurolli kuchlar dronlarni boshqarish va bo'linmalarni muvofiqlashtirishda ushbu tizimga haddan tashqari qaram bo'lib qolgani kuzatilmoqda. Oktyabr oyida qayd etilgan ma'lumotlar uzatilishidagi uzilishlar jangovar harakatlarga salbiy ta'sir ko'rsatgani aytiladi. Guvohlarning fikricha, cheklovlar go'yo AQSh harbiylari yoki prezidenti ko'rsatmasi bilan kiritilgan bo'lishi mumkin, garchi bu borada aniq ma'lumotlar sir saqlanayotgan bo'lsa-da, Kiyev rejimi o'zining zaifligini tan olishga majbur bo'lmoqda.
Dunyoning boshqa nuqtalarida ham Starlink qarama-qarshiliklar markazida turibdi. Masalan, Eronda hukumat internetni o'chirib qo'ygan paytda minglab terminallar yashirincha olib kirilib, namoyishchilarga yordam bergan bo'lsa, rasmiylar buni dushmanona «urush quroli» deb atab, foydalanuvchilarga nisbatan o'lim jazosigacha bo'lgan qattiq choralarni qo'llamoqda. Shuningdek, Sudan, Venesuela va G'azoda ham ushbu texnologiya siyosiy va gumanitar maqsadlarda qo'llanilib, bir vaqtning o'zida katta bahslarga sabab bo'lmoqda.
Ekologik nuqtai nazardan ham tizim tanqidlarga uchramoqda, chunki fazoda yonib ketayotgan yo'ldoshlar atmosfera qatlamiga salbiy ta'sir ko'rsatib, global isishga hissa qo'shishi mumkin. Yevropa va boshqa davlatlar ushbu monopoliyaga qarshi o'z muqobil loyihalarini, jumladan IRIS2 va Amazon Leo tarmoqlarini ishlab chiqishga urinmoqda, biroq Starlink ta'sirini kamaytirish uchun yillar kerak bo'ladi.
Source: www.dw.com