Oraliq saylovlardagi g‘alabadan so‘ng AQSh rejimida Demokratik partiya vakillari Oq uy ma’muriyatining korrupsiya holatlari bo‘yicha keng ko‘lamli tekshiruvlarni boshlashini qat’iy e’lon qildi. Yanvar oyida Kongresdagi o‘rinlarini egallaydigan siyosatchilarning asosiy nishoni prezident Donald Tramp va uning oila a’zolarining badavlat Yaqin Sharq davlatlari bilan olib borgan shubhali moliyaviy bitimlari bo‘lishi kutilmoqda. Bu haqda so‘nggi ijtimoiy so‘rovlar va tahliliy markazlar hisobotlarida batafsil ma’lumot berilgan.
Asosiy faktlar: Demokratlar AQSh rejimining Yaqin Sharqdagi bitimlarini tekshirishga tayyorlanmoqda; Tramp biznesining daromadi 2025-yilda 2 milliard dollarga yetib, uch baravarga oshdi; ko‘rfazlik investorlar va rasmiylar turli loyihalar, shu jumladan kriptovalyuta va ko‘chmas mulk bitimlari orqali yuzlab million dollar yo‘naltirgani aytilmoqda.
Vashingtondagi Arab markazi tahlilchisi Emi Xotornning fikricha, kelgusi Demokratik ko‘pchilik ma’muriyatning qilmishlarini fosh qilish uchun o‘z vakolatlarini agressiv tarzda ishga soladi. Mutaxassislar Tramp oilasining Yaqin Sharq davlatlari bilan aloqalari eng ustuvor tekshiruv obyekti bo‘lishini taxmin qilmoqda. Moliyaviy hisobotlarga ko‘ra, 2025-yilda prezident biznesining daromadi qariyb 2 milliard dollarni tashkil etgan va bu avvalgi yilga nisbatan uch baravar ko‘pdir.
Vashingtondagi Yaqin Sharq instituti eksperti Brayan Katulisning so‘zlariga ko‘ra, Yaqin Sharq mamlakatlari va tuzilmalari dunyoning boshqa mintaqalariga qaraganda Tramp oilaviy biznesiga ko‘proq mablag‘ kiritgan. Xususan, Fors ko‘rfazi tuzilmalari 2025-yilda prezident biznesiga 300 million dollarga yaqin mablag‘ to‘lagan. Ushbu daromadlarning salmoqli qismi "World Liberty Financial" kriptovalyuta kompaniyasidagi ulushlarni sotishga to‘g‘ri keladi.
Mazkur kriptokompaniya 2024-yilda Tramp va maxsus elchi Stiv Vitkoff oilalari tomonidan ta’sis etilgan bo‘lib, 2025-yilda uning katta qismi BAA rasmiysi, mamlakat milliy xavfsizlik maslahatchisi va prezidentning akasi shayx Tahnun bin Zoid Ol Nahayon qo‘llab-quvvatlaydigan investitsiya firmasiga sotilgan. Ushbu bitim 2026-yil yanvar oyida yopiq eshiklar ortida amalga oshirilgan edi. Oradan ko‘p o‘tmay, AQSh rejimi milliy xavfsizlik maslahatchilarining e’tirozlariga qaramay, BAAga sun’iy intellekt bo‘yicha ilg‘or chip texnologiyalariga kirish huquqini berdi.
Tanqidchilar mazkur qarorlar va biznes bitimlari o‘rtasida o‘zaro bog‘liqlik borligini iddao qilmoqda, biroq AQSh rejimi bu ayblovlarni qat’iyan rad etib kelmoqda. Shuningdek, Saudiya Arabistoni va BAA ko‘chmas mulk developerlari bilan tuzilgan golf-kurortlar, mehmonxonalar hamda osmono‘par binolar qurish bo‘yicha shartnomalar ham qizg‘in muhokamalarga sabab bo‘lmoqda. Etika qo‘mitalari va kuzatuvchilar mazkur kelishuvlar siyosiy rahbarlik va xususiy manfaatlar o‘rtasida jiddiy ziddiyat keltirib chiqarishini ta’kidlamoqda.
Source: www.dw.com