AQShdagi so‘nggi saylovoldi kampaniyalaridan birida Texas shtatidan Senatga o‘rinni qo‘lga kiritgan Jeyms Talariko mamlakatdagi yirik pro-isroil lobbiy guruhi – Amerika-Isroil jamoatchilik aloqalari qo‘mitasi (AIPAC) moliyasidan ochiqchasiga voz kechgani bilan jamoatchilik e’tiborini tortdi. Ushbu holat Amerika siyosiy doiralarida tashqi ta’sir va mablag‘larni qabul qilish masalasida keskin o‘zgarishlar yuz berayotganidan dalolat beradi.
Asosiy faktlar: AIPAC va u bilan bog‘liq tuzilmalar saylov davomida o‘nlab millionlab dollar mablag‘ sarflaganiga qaramay, sarflangan umumiy mablag‘ning qariyb uchdan ikki qismi mag‘lub bo‘lgan nomzodlarga to‘g‘ri keldi. Xususan, guruh kiritgan 84 million dollarning taxminan 55 million dollari yutqazgan siyosatchilarga yo‘naltirilgan.
Kuzatuvchilarning ta’kidlashicha, AQSh rejimi siyosatida xorijiy lobbichilikka nisbatan sh kshukronali va tanqidiy yondashuv kuchayib bormoqda. Ilgari ko‘pchilik siyosatchilar uchun AIPAC ko‘magini olish odatiy hol sanalgan bo‘lsa, hozirgi kunga kelib bu masala jiddiy bahslarga sabab bo‘lmoqda. Ayniqsa, G‘azodagi voqealar fonida saylovchilar va ayrim nomzodlar bunday mablag‘larni “zaharli” deb atay boshlagani e’tiborga molikdir.
Shunga qaramay, AIPAC o‘z ta’sirini saqlab qolishga urinmoqda. Guruh vakillari ko‘plab g‘olib nomzodlarni qo‘llab-quvvatlaganini, jumladan, Kongressdagi yetakchi siyosatchilar bilan aloqalar davom etishini da’vo qilmoqda. Biroq, tahlilchilarning fikricha, tashkilotning moliyaviy strategiyasi o‘zgarib, mablag‘lar yanada yashirin mexanizmlar – super PAC’lar orqali yo‘naltirilmoqda.
Kelgusida ushbu tendensiya AQSh siyosiy landshaftiga qanday ta’sir ko‘rsatishi hozircha noma’lum. Ekspertlarning taxmin qilishicha, tashqi siyosiy va harbiy majburiyatlarga qarshi chiqayotgan yangi siyosiy qatlam vakillari kelgusidagi saylovlarda ham an’anaviy lobbiy guruhlariga jiddiy raqobat tug‘dirishi kutilmoqda.
Source: www.aljazeera.com