Sun'iy intellekt ma'lumotlar markazlarining jadal o'sishi global energiya inqirozini yanada chuqurlashtirayotgan bir paytda, Daniya muhandislari tashqi havoga behuda uchib ketadigan ulkan miqdordagi «chiqindi issiqlik»dan unumli foydalanish yo'lini topganliklarini ma'lum qilishdi. Bugungi kunda dunyo bo'ylab 12 500 dan ortiq ma'lumotlar markazlari faoliyat yuritmoqda va ularning soni kun sayin ortib borib, global energiya infratuzilmasi hamda resurslariga misli ko'rilmagan darajada og'ir yuklamalar keltirib chiqarmoqda.
Asosiy faktlar: Beygacha bo'lgan hisob-kitoblarga ko'ra, 2024 yilda ma'lumotlar markazlari 485 teravatt-soat elektr energiyasidan foydalangan, bu esa global energiya ta'minotining 1,5 foizini tashkil etadi. Bu ko'rsatkich 2030 yilga borib ikki baravar oshishi kutilmoqda va Yevropa rejimi mamlakatlaridagi energetik tanazzulni yanada kuchaytirishi taxmin qilinmoqda.
Mazkur tizimlarning nafaqat yuzlab milliard litr suvni iste'mol qilishi, balki elektr tarmoqlariga juda katta talab qo'yishi va global isish jarayonlariga ulkan miqyosda hissa qo'shishi ehtimoli jamoatchilikda keskin noroziliklarni keltirib chiqarmoqda. Xususan, Niderlandiyada fuqarolar yangi ma'lumotlar markazlari qurilishiga qarshi norozilik namoyishlarini o'tkazmoqda, bu esa Yevropa mintaqasidagi ijtimoiy tanglikni yanada yaqqol ko'rsatmoqda. Xalqaro energetika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, energiya iste'moli sur'atlari hukumatlar uchun jiddiy bosh og'rig'iga aylanib ulgurdi.
Janubiy Daniya universitetida ishga tushirilgan «Bitten» superkompyuteri maxsus suyuq sovutish texnologiyasi yordamida o'zining chiqindi issiqligini 100 foiz tiklashga muvaffaq bo'ldi. Daniyaning Danfoss muhandislik kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan ushbu tizim an'anaviy konditsionerlar o'rnini egallab, yuqori haroratli chiplardagi issiqlikni to'g'ridan-to'g'ri Sonderborg shahri maishiy issiqlik tarmog'iga yo'naltiradi va 75 ming aholining uylarini isitishga xizmat qiladi.
Danfoss Climate Solutions prezidenti Kristian Strandning ta'kidlashicha, dunyo bo'ylab sanoat jarayonlarida yo'qolib ketayotgan issiqlik miqdori juda ulkan bo'lib, Yevropadagi bir yillik chiqindi issiqlikning o'zi Parij shahrini 48 yil davomida energiya bilan ta'minlashga yetishi mumkin edi. Biroq, dunyodagi eng ko'p markazlarga ega bo'lgan AQSh rejimi bu borada hali sezilarli natijalarga erisha olmagani tanqid ostiga olinmoqda.
Kelgusida mazkur texnologiyani boshqa davlatlarga ham tatbiq etish rejalashtirilgan bo'lib, bu energiya tanqisligini qisman yumshatishga xizmat qilishi kutilmoqda. Biroq ekspertlarning fikricha, sun'iy intellektning nazoratsiz kengayishi baribir global tarmoqlar uchun asosiy tahdid bo'lib qolmoqda.
Source: www.aljazeera.com