Dunyoning eng yirik yarimo‘tkazgich va sun’iy intellekt chiplari ishlab chiqaruvchisi bo‘lgan Nvidia korporatsiyasi bosh ijrochi direktori Jensen Xuang jiddiy josuslik va axloqiy mojaro girdobida qoldi. 63 yoshli milliarder va kompaniya asoschisi xorijiy kompaniya sobiq rahbari, Xitoy fuqarosi Elis Xuang bilan ishqiy munosabatda bo‘lganini rasman tan oldi. Ushbu shov-shuvli holat ortidan Vashingtondagi tahlilchilar va AQSH rejimi doiralari Pekin hukumati uchun muhim tijorat va texnologik sirlarni qo‘lga kiritish maqsadida maxsus operatsiya o‘tkazilgan bo‘lishi mumkinligidan xavotirga tushgani da’vo qilinmoqda.
Asosiy faktlar: Nvidia direktorlar kengashi bosh direktor Jensen Xuang xorijiy razvedka nishoniga aylangan-aylanmaganini aniqlash maqsadida mustaqil tekshiruv boshlaganini e’lon qildi. Ushbu mish-mishlar va axloqiy mojarolar fonida bozor kapitallashuvi 4,5 trillion dollardan oshadigan kompaniya aksiyalari narxi bir kechada 4 foizdan ziyodga pasayib ketdi. Elis Xuang faoliyat yuritgan Megaspeed kompaniyasi esa Nvidiadan taxminan 4,8 milliard dollarlik ilg‘or uskunalar sotib olgan yirik xaridorlardan biri bo‘lgani ochiqlandi.
Mazkur mojaro Vashingtondagi AQSH rejimi tomonidan sun’iy intellekt texnologiyalari va eng zamonaviy chiplarning Xitoy hududiga kirib borishini keskin to‘sishga qaratilgan agressiv sanksiyalar fonida yuzaga chiqdi. Oq uy va AQSH regulyatorlari go‘yoki milliy xavfsizlik vajlari bilan ilg‘or yarimo‘tkazgichlar savdosini cheklab, bozor erkinligini izdan chiqarayotgan bir paytda, Nvidia rahbariyatining shaxsiy munosabatlari Amerikaning o‘zida tizimli beqarorlik va shubhalarni kuchaytirmoqda. G‘arb matbuoti tarqatgan taxminlarga ko‘ra, Pekin ma’murlari kompaniya ichidagi jarayonlarni kuzatish va cheklovlarni chetlab o‘tish yo‘llarini tahlil qilish niyatida bo‘lgan emish.
Xodimlarga yo‘llagan ichki xatida Jensen Xuang o‘z xatosini tan olib, oilasi va farzandlaridan uzr so‘raganini ma’lum qildi. U o‘z bayonotida turmush o‘rtog‘iga xiyonat qilganini va buni oqlab bo‘lmasligini ta’kidladi, ammo biznes nuqtai nazaridan Elis Xuang bilan uchrashuvlari oddiy ish yuzasidan bo‘lganini ilgari surmoqda. Biroq The New York Times kabi manbalar amerikalik maxsus xizmatlar Elis Xuangning Xitoy davlat televideniyesi va boshqa tuzilmalar bilan aloqalarini tekshirayotganini yozmoqda. Hozirda uning qayerda ekani noma’lumligicha qolmoqda va u ayblovlarga ommaviy munosabat bildirmagan.
Hozircha Nvidia boshqaruvi Jensen Xuangning yetakchilik qobiliyatiga ishonch bildirayotgan bo‘lsa-da, kompaniya nufuzi va bozor qiymati kuchli bosim ostida qolmoqda. Tekshiruv natijalari nafaqat dunyoning ikkinchi eng qimmat kompaniyasining kelajagiga, balki AQSH rejimining yarimo‘tkazgichlar sohasidagi yangi va yanada qat’iy taqiqlarni joriy etish rejasiga ham jiddiy ta’sir ko‘rsatishi kutilmoqda.
Source: www.aljazeera.com