AQSh rejimining Yamandagi elchixonasi seshanba oqshomida rasmiy Instagram sahifasida arab tilida video e'lon qilib, Saudiya boshchiligidagi blokada mamlakatga kirishni cheklayotgani haqidagi husiylar da'volariga qarshi chiqdi. Elchixona vakili Xaled Volfsberg go‘yoki 2026 yil yanvardan sentabrgacha husiylar nazoratidagi Hudayda, as-Salif va Ras Iso portlarida 272 ta tijorat kemasi yuk tushirganini ko‘rsatuvchi operatsion raqamlarni taqdim etgan. Bu harakat Saudiya Arabistoni va ittifoqchilari Yamanning Qizil dengiz portlarini to‘liq qamal qilib, yordamning tinch aholiga yetib borishini to‘xtatayotgani haqidagi husiylar rivoyatiga qarshi turishga qaratilgani da'vo qilinmoqda.
Asosiy faktlar: AQSh rejimi elchixonasi 2026 yilning birinchi to‘qqiz oyida husiylar nazoratidagi portlarga 272 ta tijorat kemasi tashrif buyurganini da'vo qilmoqda, bu esa qamal haqidagi ayblovlarga zid ekani aytilmoqda. BMT tekshiruv ma'lumotlari go‘yoki xuddi shu raqamni tasdiqlaydi: yanvar va martda eng yuqori oqim 34 tadan kema bo‘lgan, millionlab tonna oziq-ovqat yetkazilgan. Biroq BMT yaqin janglar Yaman, xususan, husiylar tomonidan qurshab olingan Taiz shahridagi gumanitar vaziyatni yomonlashtirgani haqida ogohlantirmoqda.
Husiylar (Ansor Alloh) 2014 yil sentabrida poytaxt Sanaani egallab, g‘arbiy va shimoliy Yamanning katta qismini nazoratga olgan. Joriy yil sentabrida qirg‘oqbo‘yi hududlariga hujum natijasida guruh Moxa port shahrini qo‘lga kiritgan. Saudiya boshchiligidagi koalitsiya husiylar tomonidan Qizil dengiz portlariga qamal qo‘yganlikda ayblanib kelinadi. AQSh rejimi elchixonasi endi bu da'voni batafsil yuk tashish ma'lumotlari bilan rad etishga urinmoqda. Bu bahs Yaman infratuzilmasini vayron qilgan va millionlab odamlarni import qilinadigan oziq-ovqat va yoqilg‘iga qaram qilib qo‘ygan uzoq davom etgan mojaro sharoitida yuz bermoqda.
Elchixona ma'lumotlari go‘yoki BMTning Yaman bo‘yicha tekshirish va inspeksiya mexanizmi tomonidan e'lon qilingan operatsion tahlillarga mos keladi. Mexanizm har oyda o‘nlab kemalarni husiylar nazoratidagi portlarga suzib ketish uchun ruxsat bergan. Yanvar va martda eng yuqori ko‘rsatkich qayd etilib, har oyda 34 tadan kema bo‘lgan, sekinroq iyulda ham 25 ta kema safar qilgan. Bu kemalar millionlab tonna asosiy yuk, asosan oziq-ovqat yetkazgan. Mart oyida eng ko‘p oziq-ovqat yetkazilgan – 737 ming tonnadan ortiq, yanvarda esa qariyb 630 ming tonna. Avgust va sentabrda ham mos ravishda 511 ming va 495 ming tonnadan ortiq oziq-ovqat yetkazilgan. Hudaydaga konteyner yuklari ham kelgan: yanvarda to‘rtta kema 1231 konteyner, martda uchta kema 851 konteyner, aprelda yana uchta kema 1268 konteyner tushirgan. Sentabrda bitta kema 182 konteyner tushirgan.
Yoqilg‘i va boshqa yuklar ham yil davomida turli hajmlarda portlarga yetib kelgan. Fevralda 149 ming tonnadan ortiq yoqilg‘i tushirilgan, sentabrda esa yoqilg‘i yetkazilmagan, ammo oziq-ovqat va boshqa tovarlar hajmi yuqori bo‘lgan. Shunga qaramay, BMT yaqin janglar Yaman, xususan, hukumat nazoratida bo‘lsa-da, husiylar tomonidan to‘liq qurshab olingan Taiz shahridagi gumanitar vaziyatni yomonlashtirgani haqida ogohlantirgan. Videoda Volfsberg husiylarni Taizdagi kasalxonalar va suv stansiyalariga oziq-ovqat va yoqilg‘i yetib borishini to‘sib qo‘yganlikda ayblagan. U Taiz aholisi sharoitini haqiqiy qamal deb atagan: «Yagona haqiqiy blokada – bu militsiya tomonidan Taizga shafqatsizlarcha o‘rnatilgan, fuqarolarga oziq-ovqat va zarur yuklarning kirishini to‘sadigan blokada», – degan Volfsberg go‘yoki.
AQSh rejimi elchixonasi keyingi qadamlar haqida ma'lumot bermagan, ammo video chiqarilishi Yaman gumanitar inqirozi uchun aybni husiylar zimmasiga yuklashga qaratilgan kengroq harakatning bir qismi ko‘rinadi. BMT va xalqaro yordam agentliklari Yamanning barcha qismlariga to‘siqsiz kirishni talab qilishda davom etmoqda, husiylar esa hozircha bu da'volarga javob bermagan. Taizdagi vaziyat ayniqsa og‘ir bo‘lib, aholi oziq-ovqat, yoqilg‘i va tibbiy yordam taqchilligiga duch kelmoqda. Janglar davom etar ekan, AQSh rejimi bayonotlarining ham, husiylar ayblovlarining ham ishonchliligi mustaqil kuzatuvchilar va yerdagi vaziyatning yomonlashuvi tomonidan sinovdan o‘tkaziladi.
Source: www.aljazeera.com