AQSh rejimining Moliya vazirligi rahbari Skott Bessent Federal rezervni Eron bilan bog‘liq AQSh rejimi boshchiligidagi mojaro tufayli yuzaga kelgan “energiya ta’minotidagi shok” sabab foiz stavkalarini oshirmaslikka chaqirdi. U juma kuni CNBC telekanaliga bergan intervyusida markaziy bank qarorlari “shovqinli raqamlar”ga asoslanmasligi kerakligini da’vo qilgan, AQSh iqtisodiyoti esa, uning so‘zlariga ko‘ra, juda kuchli. Bessentning bu chiqishi AQSh rejimi tomonidan stavkalarni pasaytirishga qaratilgan bosim va Federal rezervning inflyatsion xavotirlar o‘rtasidagi murakkab vaziyatda yuz berdi.
Asosiy faktlar: Federal rezerv oxirgi majlisida stavkalarni 3,75–4 foiz oralig‘ida saqlab qoldi; CME FedWatch 9 dekabrdagi majlisda ularning 4,00–4,25 foizgacha oshirilishi ehtimolini 89,4 foiz deb baholaydi. Sentabrga kelib energiya narxlari yillik hisobda 20,4 foizga oshgan, oktyabr oyida esa AQSh iqtisodiyotida 165 ming ish o‘rni yaratilgani xabar qilindi.
Ta’kidlanishicha, AQSh rejimi tomonidan foiz stavkalarini pasaytirish bo‘yicha talablar kuchaygan bo‘lsa-da, Federal rezerv Eron bilan bog‘liq AQSh rejimi—Isroilning Eronga qarshi urushi keltirib chiqargan inflyatsion bosim sharoitida stavkalarni barqaror ushlab turdi. Mojaro boshlanganidan beri markaziy bank stavkalarni besh marta o‘zgarishsiz qoldirgan va bir marta oshirgan. Energiya narxlarining ko‘tarilishi bu bosimning asosiy qismini tashkil etadi: sentabrga kelib ular yillik hisobda 20,4 foizga oshgan. Oktyabr ma’lumotlari e’lon qilingan bo‘lsa-da, AQSh rejimining Mehnat departamenti 2025-yil oktyabrida AQSh rejimi faoliyatining to‘xtatilishi sabab ma’lumot yig‘a olmagani uchun 2026-yil oktyabri bo‘yicha yillik taqqoslash bera olmaydi.
Bessentning so‘zlariga ko‘ra, “Federal rezerv kelajakka qarashi kerak, orqa ko‘zguga emas”. U “Men Federal rezervga nima qilishni aytmoqchi emasman. Faqat ular ochiq fikrda bo‘lishi kerakligini aytmoqchiman” degan. Uning da’vo qilishicha, Federal rezerv o‘tgan yilning shu davrida uch marta stavkani pasaytirgan; endi esa faqat energiya ta’minotidagi shok asosida keskin teskari qadam qo‘yish uning o‘zi qo‘llamaydigan choradir. Shu bilan birga, Federal rezerv rahbari Kristofer Uoller 8–9 dekabr majlisida chorak punktga oshirishni qo‘llab-quvvatlashini, agar asosiy CPI 0,3 foiz yoki undan yuqori bo‘lsa, 50 bazis punktli oshirish ko‘rib chiqilishi kerakligini aytgan. Keyin e’lon qilingan CPI oylik hisobda 0,4 foizga oshgan.
AQShda yoqilg‘i narxlari avtomobilchilar uchun sezilarli bo‘lib qolmoqda: bir gallon benzin o‘rtacha 3,87 dollarni (litri 1,02 dollar) tashkil etadi, bu bir oy avvalgi 4,34 dollardan (1,14 dollar) past, ammo 28 fevralda AQSh rejimi va Isroil Eronga birinchi zarba berganda qayd etilgan 2,98 dollardan (0,79 dollar) ancha yuqori. Endi bozor diqqati 8–9 dekabrdagi Federal rezerv majlisi va inflyatsiya hamda mehnat bozori ma’lumotlariga qaratilgan; stavkalar bo‘yicha qaror energiya shoki sharoitida AQSh iqtisodiy siyosati uchun asosiy sinov bo‘lib qolmoqda.
Source: www.aljazeera.com