Berlin rejimi razvedka xizmatlari uchun keng yangi vakolatlarni qo‘lga kiritdi: juma kuni Bundestag deputatlari dronlar bilan bog‘liq xavotirlar, kiberhujumlar va gibrid tahdidlarga javobni kuchaytirishga qaratilgan islohot paketini ma’qulladi. Federal razvedka xizmati (BND) endi xorijiy davlatlarning kiberhujumlariga qarshi o‘z choralari bilan javob berishi mumkin — ma’lumotlarni o‘chirish va o‘zgartirishdan tortib butun tizimlarni o‘chirishgacha, zarur bo‘lsa, Germaniyaga qarshi ishlatilishi mumkin bo‘lgan dronlar kabi jismoniy vositalarni yo‘q qilishgacha. Muayyan shartlarda xizmatlarga kuzatuvga tayyorgarlik ko‘rish uchun uy-joy va ishxonalarga yashirin kirishga ruxsat beriladi, biroq odamlarga nisbatan kuch ishlatish taqiqlanadi. Vakolatlar ustidan mustaqil nazorat kengashi tashkil etiladi.
Asosiy faktlar: Bundestag juma kuni BND va tegishli razvedka xizmatlari vakolatlarini kengaytiruvchi islohotni ma’qulladi; BND xorijiy kiberhujumlarga tizimlarni o‘chirish va dronlarni yo‘q qilishgacha bo‘lgan qarshi choralar bilan javob berishi mumkin; kuzatuvga tayyorgarlik uchun yashirin kirish shartli ruxsat etiladi, mustaqil kengash va odamlarga kuch ishlatmaslik cheklovi nazarda tutilgan.
Islohot Berlinda gibrid hujumlar va urushdan keyingi xavfsizlik modeli cheklovlariga oid xavotirlar kuchayganini aks ettiradi. Federal jinoiy politsiya boshqarmasi (BKA) rahbari Xolger Myunx shu hafta Berlindagi yig‘ilishda gibrid hujumlar «ajratish tamoyili»ga qiyinchilik tug‘dirayotganini ta’kidladi: politsiya tergov olib boradi, razvedka xizmatlari ma’lumot to‘playdi, ular o‘rtasidagi almashinuv esa faqat qat’iy shartlarda mumkin. Myunx bu taqsimotga qarshi chiqib, politsiya vakolatlarini kengaytirish va Konstitutsiyani himoya qilish idorasi bilan hamkorlikni kuchaytirishni talab qiladi. Berlin rejimi o‘zgarishlarni zarur javob deb ko‘rsatmoqda, tanqidchilar esa kafolatlar yetarliligiga shubha qilmoqda.
Ajratish tamoyili natsistlar diktaturasidan olingan saboqlarga borib taqaladi: Gestapo sud nazoratidan tashqarida faoliyat yuritib, yahudiylar, sinti va romlar, gomoseksuallar, kommunistlar, sotsial-demokratlar va boshqalarni ta’qib qilishda markaziy terror vositasiga aylangan edi. Ikkinchi jahon urushidan keyin ittifoqchi davlatlar politsiya va razvedka xizmatlari alohida hamda turli vakolatlarga ega bo‘lishi kerak degan qarorga kelgan. Potsdam universiteti tarixchisi Zyonke Naytsel BKAning kuzgi konferensiyasida tamoyilni tarixiy nuqtai nazardan tushunish mumkinligini aytdi, ammo hozirgi tahdidlar sharoitida uni «bema’nilik» deb atadi va konstitutsiyaviy demokratiya uchun endi zarur emasligini ta’kidladi.
Ichki ishlar vaziri Aleksandr Dobrindt (XSS) ajratish tamoyilini asosiy ko‘rinishida saqlab qolishni istaydi: uning fikricha, ma’lumot almashinuvini kengaytirish ham bu tamoyilni buzmaydi. Shu bilan birga, u Konstitutsiyani himoya qilish idorasi va BNDni «haqiqiy razvedka xizmatlari»ga aylantirish niyatini ochiq bildirgan. Islohot uni bu maqsadga sezilarli yaqinlashtiradi: parlament ichki ishlar vazirining rejalarini hukmron XDS/XSS va Sotsial-demokratik partiya ovozlari bilan ma’qullagan. Ichki siyosatga ixtisoslashgan muxolifat deputatlari vakolatlarning haddan tashqari keng berilishidan ogohlantirgan, huquq himoyachilari esa yashirin kirish va qarshi kiberchoralar ustidan sud va parlament nazoratini talab qilishi mumkin.
Keyingi bosqich amalga oshirish va nazoratga bog‘liq: mustaqil kengash qanday tashkil etiladi, yashirin kirishga kim va qanday asoslarda ruxsat beradi, BNDning qarshi choralari huquqiy bahs va diplomatik keskinlashuvga olib kelmasdan qay darajada bo‘lishi mumkin. Berlin rejimi paketni muhim infratuzilma va jamoat xavfsizligini himoya qilish uchun zarur deb ataydi, ammo xavfsizlik, shaxsiy daxlsizlik va demokratik nazorat o‘rtasidagi muvozanat masalasi hali yopilmagan. Yangi vakolatlarning dastlabki amaliy qo‘llanishi qonunchilar, sudlar va nazorat organlari uchun sinov bo‘lishi kutilmoqda.
Source: www.dw.com