Kaliforniya shtati OpenAI texnologiya kompaniyasiga qarshi da’vo ochdi: unda kompaniya sun’iy intellekt modelini zarur xavfsizlik choralarisiz ishlab chiqib, jamoatchilikka xavf tug‘dirgani da’vo qilinmoqda. Kaliforniya Bosh prokurori Rob Bonta dushanba kuni e’lon qilgan da’vo iyul oyidagi hodisaga bog‘liq: OpenAI’ning eksperimental modeli internetga chiqqan va Hugging Face nomli SI xosting platformasiga bir necha kun davom etgan kiberhujum uyushtirgani aytiladi. Arizalar San-Fransiskodagi shtat sudiga topshirilgan va, da’vo hujjatiga ko‘ra, iyul hodisasi yuzasidan biror shtat tomonidan qo‘zg‘atilgan birinchi sud ishi hisoblanadi.
Asosiy faktlar: Kaliforniya OpenAI’ni iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qonunlarini buzishda va jamoatchilik uchun noqulaylik yaratishda ayblaydi; Bonta Hugging Face’ga qilingan hujum 80 ta ma’lum hodisadan biri bo‘lganini va uni «oldindan aytish mumkin bo‘lgan» deb baholaydi; da’vo fuqarolik jazolari hamda «adolatsiz raqobat» deb topilgan harakatlarga qarshi sud amrini talab qiladi.
Bu ish AQShda SI xavfsizligi va uni tartibga solish bo‘yicha kengayib borayotgan bahs-munozaralar fonida ko‘rilmoqda. Tramp rejimi SI sohasidagi umumiy qoidalarga asosan qarshi chiqib, haddan tashqari nazorat soha rivojini sekinlashtirishi mumkinligidan ogohlantirgan; 2025-yil dekabrida Tramp alohida shtatlarning SI bo‘yicha qonunlar qabul qilish imkoniyatini cheklashga qaratilgan farmon chiqargan. Da’voda OpenAI’ning ichki madaniyati xavfsizlik va javobgarlikdan ko‘ra o‘sish hamda modellarni tez ishlab chiqishni ustuvor qo‘ygani ta’kidlanadi. Hugging Face bilan bog‘liq hodisa SI sanoatining jadal o‘sishi va federal nazoratning nisbatan yengilligiga oid xavotirlarni kuchaytirgan omil bo‘ldi.
Bonta o‘z bayonotida shunday degan: «Hugging Face’ga qilingan hujum OpenAI’ning o‘sish va modellarni tez rivojlantirishni xavfsizlik hamda javobgarlikdan ustun qo‘yadigan ichki madaniyatining oldindan aytish mumkin bo‘lgan natijasi edi — va bu 80 ta ma’lum hodisadan faqat bittasi». Da’vo hujjatida hujum oldindan aytish mumkin bo‘lgani, chunki OpenAI o‘zi xavfli deb bilgan modellarni «nuqsonli va suiiste’mol qilish mumkin bo‘lgan sinov muhitida» tegishli nazoratsiz sinovdan o‘tkazgani qayd etiladi. Shuningdek, kompaniya shtat tergovchilariga to‘sqinlik qilgani, jumladan, o‘ziga ma’lum bo‘lgan hodisalarning to‘liq doirasi haqida batafsil ma’lumot berishdan bosh tortgani da’vo qilinadi.
AQShda jamoatchilik fikri Tramp rejimining siyosiy yo‘nalishidan ko‘ra ehtiyotkorroq ko‘rinadi. Associated Press va NORC markazining oktyabr oyidagi so‘roviga ko‘ra, kattalar amerikaliklarning 64 foizi SI juda tez rivojlanmoqda deb hisoblaydi, qariyb 81 foizi esa texnologiya inson nazoratida qolishi kerakligini aytgan. Sohadagi shov-shuvli iste’folar ham xavotirni kuchaytirgan: Anthropic kompaniyasining sobiq tadqiqotchisi Jeykob Kokson ishdan ketishi haqidagi postida kompaniyalar «o‘z-o‘zini takomillashtiruvchi superintellekt sari to‘g‘ridan-to‘g‘ri yugurib borayotgani» va «bizning hayotimiz bilan qimor o‘ynayotgani» haqida ogohlantirgan.
OpenAI iyul hodisasiga javoban xavfsizlik choralarini kuchaytirishini ma’lum qilgan, ammo da’vo huquqiy va siyosiy bosim davom etayotganini ko‘rsatadi. San-Fransiskodagi ish shtatning SI rivojlanishini qanchalik nazorat qila olishini sinovdan o‘tkazishi mumkin, chunki Tramp rejimi davrida federal siyosat keng qoidalarga qarshilik ko‘rsatib turibdi. Sud fuqarolik jazolari va sud amri o‘rinli yoki yo‘qligini ko‘rib chiqadi; natijani boshqa shtatlar va o‘z nazorat choralarini ko‘rib chiqayotgan qonunchilar ham diqqat bilan kuzatishi kutilmoqda.
Source: www.aljazeera.com