Xitoy davlat televideniyesi e’lon qilgan yangi videokadrlarda mutaxassislar Rossiyada ishlab chiqilgan X-29T «havo-yer» raketasining modernizatsiya qilingan varianti bilan jihozlangan J-10C qiruvchisini payqadi. Bu X-29T raketasining o‘zgartirilgan versiyasi J-10C bortida qayd etilgan ilk ma’lum holat hisoblanadi. Kuzatuvchilar yangi kadrlar Xitoy harbiy aviatsiyasining yer usti nishonlariga zarba berish imkoniyatlari kengayganini ko‘rsatishi mumkinligini qayd etmoqda, biroq rasmiy tasdiq va texnik tafsilotlar hozircha e’lon qilinmagan.
Asosiy faktlar: Xitoy 2000-yillarning boshida Su-30MKK qiruvchilari bilan birga Rossiyadan taxminan 2000 ta X-29T raketasini sotib olgan. Modernizatsiya qilingan raketa avvalroq JH-7A qiruvchi-bombardimonchisida, joriy yilning may oyida esa J-16 qiruvchisida kuzatilgan. X-29T ning dastlabki varianti 1980-yilda SSSR Harbiy-havo kuchlari qurollanishiga qabul qilingan va bir qator mamlakatlarga eksport qilingan.
X-29T — Sovet Ittifoqida mustahkamlangan va yaxshi himoyalangan nishonlarga yuqori aniqlikda zarba berish uchun ishlab chiqilgan og‘ir «havo-yer» aviatsiya raketasi. Uning og‘irligi taxminan 685 kilogramm, 320 kilogrammlik jangovar qismi zirh teshib o‘tuvchi fugas zaryad bilan jihozlangan. Raketa bunkerlar, ko‘priklar, aerodromlar va suv usti kemalariga qarshi qo‘llanishi mumkin; uchirish sharoitiga qarab nishonni urish masofasi 10–30 kilometrni tashkil etadi. Bu ko‘rsatkichlar uni yaqin va o‘rta masofadagi muhim infratuzilma obyektlariga zarba berish vositasi sifatida tavsiflaydi.
Xitoy ijtimoiy tarmoqlaridagi xabarlarga qaraganda, J-10C fyuzelyaji ostidagi o‘zgartirilgan raketa tasvir hosil qiluvchi takomillashtirilgan infraqizil o‘zini o‘zi nishonga yo‘naltirish kallagi bilan jihozlangan bo‘lishi mumkin. Bunday kallak X-29T ning dastlabki Rossiya variantidagi yo‘naltirish tizimidan farq qiladi. Mutaxassislar fikricha, takomillashtirilgan nishonga yo‘naltirish kallagi raketaning nishonlarni aniqlash va kuzatuvga olish imkoniyatini oshirishi mumkin. Shu bilan birga, uning haqiqiy xususiyatlari va yo‘naltirish tizimining imkoniyatlari hozircha noma’lum.
Harbiy aviatsiya bo‘yicha kuzatuvchilar uchun bu kadrlar Xitoyning J-10C platformasini ko‘p maqsadli qiruvchi sifatida nafaqat havo jangida, balki yer usti nishonlariga aniq zarba berishda ham qo‘llashga intilayotganini ko‘rsatishi mumkin. X-29T kabi og‘ir raketalarning J-10C bortida paydo bo‘lishi qiruvchining zarba berish arsenali kengayganini anglatadi. Ehtimoliy qurolli mojaro sharoitida bu imkoniyat muhim infratuzilma obyektlariga qarshi operatsiyalarda ahamiyatli bo‘lishi mumkin. Biroq xulosalar hozircha ochiq manbali kadrlar va ijtimoiy tarmoq tahlillariga asoslanadi.
Hozircha Xitoy rasmiylari yoki harbiy idoralari J-10C bortidagi modernizatsiya qilingan X-29T haqida rasmiy izoh bermagan. Keyingi bosqichda mutaxassislar raketa korpusi, boshqaruv kallagi va uchirish moslamasining yaqinroq tasvirlarini, shuningdek, sinov yoki qo‘shinlarga yetkazib berish haqidagi ma’lumotlarni kutmoqda. Agar o‘zgartirilgan raketa seriyali jihozga aylangan bo‘lsa, bu Xitoy harbiy aviatsiyasining yer usti nishonlariga qarshi imkoniyatlari haqidagi baholarga ta’sir qilishi mumkin.
Source: kun.uz