Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

AQSh rejimi rahbari Donald Tramp 17-noyabr, seshanba kuni Filippinning Manila shahriga ASEAN sammiti doirasidagi Quad uchrashuviga yetib borishi kutilmoqda; u Yaponiya, Avstraliya va Hindiston rahbarlari bilan uchrashadi, so‘ngra Xitoyga APEC sammitiga uchib, Si Szinpin va Vladimir Putin bilan uchrashuvi rejalashtirilgan. Safar xalqaro miqyosda katta e’tibor qaratayotgan bo‘lsa-da, Trampning respublikachilar partiyasi AQShdagi oraliq saylovlarda kutilmagan mag‘lubiyatga uchragani va Nvidia bilan bog‘liq josuslik ayblovlari fonida o‘tmoqda; AQSh rejimi bu uchrashuvlar orqali kun tartibini o‘zgartirishga uringani aytilmoqda.

Asosiy faktlar: Tramp Manilada ASEAN sammiti va Quad uchrashuvida ishtirok etadi, keyin Shenchjen/APEC doirasida Si Szinpin bilan uchinchi yuzma-yuz uchrashuvini o‘tkazishi kutilmoqda. Uchrashuvda Vladimir Putin ham qatnashishi mumkinligi sabab uch tomonlama muzokaralar bahsli va katta qiziqish uyg‘otmoqda. Safar AQShdagi saylov mag‘lubiyati va Nvidia ayblovlari fonida o‘tayotgani uchun Tramp uchun e’tiborni boshqa tomonga burish imkoniyati sifatida ko‘rilmoqda.

Safarning asosiy mazmuni Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi savdo, texnologiya va xavfsizlik masalalari bilan bog‘liq. AQSh rejimi ASEAN davlatlariga “Pax Silica” deb atalgan sun’iy intellekt davri ta’minot zanjiri tashabbusini taklif qilayotgani aytilmoqda; bu loyiha AQSh rejimi va Xitoy o‘rtasidagi ta’sir raqobatida Janubi-Sharqiy Osiyoning mavqeyini yanada muhim qiladi. Mintaqa davlatlari AQSh va Xitoy o‘rtasida muvozanat saqlashga harakat qilar ekan, Maniladagi muzokaralar nafaqat savdo, balki AI texnologiyalari, yarimo‘tkazgichlar va strategik infratuzilma bo‘yicha kelajak qoidalarini belgilashi mumkin. Tahlilchi Richard Xeydarian va sobiq Malayziya iqtisodiyot vazirligi maslahatchisi Jeyms Chay bilan suhbatda aynan shu AI tartibi va ASEANning balanslash strategiyasi muhokama qilindi.

Manilada sammit o‘tayotgan joydan bir necha kilometr uzoqda yuzlab chap qanot faollari, talabalar va mahalliy aholi vakillari Trampga qarshi uch kunlik lager o‘tkazdi. Huquq himoyachilari Karapatan guruhi bayonotida Trampni “fashist” va “urush qo‘zg‘atuvchi” deb atab, uning siyosati dunyo bo‘ylab o‘lim va vayronagarchilikka olib kelganini da’vo qildi; guruh Filippin prezidenti Ferdinand Markos kichikni Trampni qabul qilgani uchun tanqid qildi. Shu bilan birga, Ottava Xitoy raisi Si Szinpin va Kanada bosh vaziri Mark Karni o‘rtasidagi muzokaralar tariflarni yanada kamaytirish bo‘yicha kelishuvlarga olib kelganini ma’lum qildi; bu AQSh bilan savdo ziddiyatlari fonida ikki davlat yaqinlashuvining davomi sifatida baholanmoqda.

Trampning Maniladagi uchrashuvlari yakunlangach, asosiy voqea Xitoyda bo‘lib o‘tadigan APEC sammiti bo‘ladi. Kutilishicha, u Si Szinpin bilan yilning uchinchi yuzma-yuz uchrashuvini o‘tkazadi, Vladimir Putin ishtirokidagi uch tomonlama uchrashuv esa mintaqaviy va global xavfsizlik mavzularini yanada kuchaytiradi. Kuzatuvchilar bu uchrashuvlar natijalari AQSh-Xitoy munosabatlari, Rossiya bilan muloqot va Janubi-Sharqiy Osiyodagi savdo-texnologik muvozanatga ta’sir qilishini kutmoqda; rasmiy yakuniy hujjatlar va qo‘shma bayonotlar hali e’lon qilinmagan.

Source: www.dw.com