Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

O‘zbekiston suv xo‘jaligi vaziri Shavkat Xamrayev 11-noyabr kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasida bo‘lib o‘tgan “Hukumat soati”da Xitoy kompaniyalari bilan irrigatsiya infratuzilmasini rekonstruksiya qilish bo‘yicha loyihalar nima sababdan kechikayotganini tushuntirdi. Muhokamada deputatlar, xususan, O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasi fraksiyasi a’zosi Imomnazar Tursunov xorijiy investitsiyalarni o‘zlashtirishdagi kechikishlar, 2026-yilga rejalashtirilgan ayrim ishlar hali boshlanmagani va 130 million dollarlik loyiha bo‘yicha hisobotni ko‘tarib chiqdi. Vazirning javobi loyiha hujjatlari, xalqaro tender, Xitoy Eximbankining tartib-taomillari va narx bo‘yicha muzokaralar bilan bog‘liq muammolarni ko‘rsatdi.

Asosiy faktlar: Surxondaryo, Qashqadaryo, Buxoro va Namangan viloyatlarida Xitoy banki ishtirokida 130 mln dollarlik irrigatsiya infratuzilmasini rekonstruksiya qilish loyihasi muhokama qilindi; deputatlar jadvalda bir so‘m ham o‘zlashtirilmaganini qayd etdi. Vazirlik dastlab CITIC va CAMC bilan ishlashni rejalashtirgan, biroq taklif etilgan narxlar 10–20 foizdan yuqori, ayrim hollarda ikki baravardan ham qimmat bo‘lgan. Hozir Sinohydro bilan muzokaralar davom etmoqda, kanallarni betonlash 2027–2028-yillarga rejalashtirilgan.

Bu masala O‘zbekistonda suv resurslaridan samarali foydalanish, qishloq xo‘jaligi barqarorligi va infratuzilmani modernizatsiya qilish uchun muhim ahamiyatga ega. Mamlakatda eskirgan kanallar, suv yo‘qotishlari va iqlim o‘zgarishi sharoitida irrigatsiya tizimini yangilash ustuvor vazifalardan biri bo‘lib turibdi. Xitoyning imtiyozli kreditlari va yirik pudratchi kompaniyalari jalb qilinayotgan loyihalarda moliyaviy shaffoflik, narx asoslanganligi va parlament nazorati ayniqsa muhim.

Deputat Imomnazar Tursunov yig‘ilishda “Taqdim etilgan jadvalda bir so‘m ham o‘zlashtirilmaganligi ko‘rsatilmoqda”, — dedi. Shavkat Xamrayev esa dastlab pudratchilar qurilishni o‘z mablag‘lari hisobidan boshlashi, keyinchalik xarajatlar Xitoyning imtiyozli kreditlari hisobidan qoplanishi rejalashtirilganini aytdi. “Bu kompaniyalar bilan muzokaralar qilganimizda nafaqat 10 foiz, 20 foiz, ikki baravardan ham ko‘proq qimmat mablag‘lar evaziga qilishni... taklif qilishdi”, — dedi vazir. U yuqori narxga rozi bo‘lmaslik sababini ham izohladi: “Biz endi bu ishni tezroq qilarkanmiz, deb qimmat narxda qilsak — ertaga baribir budjet qaytarishi kerak. Shuning uchun shu to‘xtab turibdi”.

Vazirning tushuntirishicha, CITIC va CAMC bilan kelishuv bo‘lmagach, O‘zbekiston hukumati loyihalarni belgilangan tartibda imtiyozli kreditlar hisobidan moliyalashtirish uchun Xitoyning Eksport-import bankiga murojaat qilgan. Bank loyihalarni ko‘rib chiqish va ekspertizadan o‘tkazish uchun taxminan olti oy, pudratchilarni tanlash tartib-taomillari uchun yana taxminan bir yil vaqt sarflagan. Keyin uch kompaniya ishtirokida tender o‘tkazilgan, biroq g‘olib CITIC narxni pasaytirishga rozi bo‘lmagan; shundan so‘ng Sinohydro bilan muzokaralar boshlangan.

Shavkat Xamrayevning qayd etishicha, loyiha katta dastur bo‘lib, uni amalga oshirish kamida ikki yil vaqt oladi; loyiha hujjatlari ishlab chiqilgan va ekspertizadan o‘tkazilgan. Kanallarni betonlash ishlari 2027–2028-yillarda bajarilishi rejalashtirilmoqda. 11-noyabr kuni ertalab Sinohydro bilan navbatdagi muzokaralar o‘tkazilgani ma’lum qilindi. Parlament nazorati sharoitida vazirlik tezkorlik va budjetga tushadigan yuk o‘rtasidagi muvozanatni saqlashga, ortiqcha xarajatsiz ishonchli pudratchini tanlashga harakat qilmoqda.

Source: www.gazeta.uz