18-noyabr, çorşanba kuni Yevropa rejimi taşqi harakatlar xizmati (EEAS) bayonot tarqatib, Rossiya Ukrainadagi uruşda kimyoviy quroldan foydalanganini da'vo qildi va Moskvani bunday harakatlarni zudlik bilan töxtatişga çaqirdi; Bryussel qöşimça sanksiyalar joriy etişga tayyor ekanini ham bildirdi. Bayonot 17-noyabrda e'lon qilingan Ukraina milliy tergov boshqarmasi hisoboti xulosalariga tayanadi, unda front çiziğida tartibsizliklarni bostiriş uçun möljallangan kimyoviy vositalar keng kölamda va tizimli ravişda qöllangani qayd etilgan.
Asosiy faktlar: Yevropa rejimi 18-noyabrda bayonot berdi; 17-noyabr hisoboti kimyoviy vositalar keng kölamda va tizimli qöllangani da'vo qiladi; EEAS Rossiya Qurolli Kuchlarini aybdor sifatida körsatganini bildirdi; Bryussel qöşimça sanksiyalar va Kimyoviy qurollarni taqiqlaş taşkilotining keçiktirmasdan harakat qilişini talab qildi.
Bu voqea Rossiya va Ukraina örtasidagi uruşning kimyoviy xavfsizlikka oid bahslari doirasida yuz berdi. Yevropa rejimi taşqi harakatlar xizmatiga köra, hisobot xulosalari aniq va bir ma'noli bo'lib, ular Rossiya Qurolli Kuchlarini aybdor sifatida körsatadi. Bryussel kimyoviy quroldan kim tomonidan - davlat yoki nodavlat subyekt tomonidan - qayerda va qanday şaroitda foydalanilişidan qat'i nazar, bunday harakat mutlaqo qabul qilib bölmaydigan holat va xalqaro huquqni buziş deb atadi, şuningdek aybdorlar javobgarlikka tortilişi şartligini ta'kidladi. Uşbu bahslar xalqaro hamjamiyatda konvensiya talablarini qat'iy rioya etiş masalasini yana bir bor gündelikka çiqardi.
Bayonotda aytilganidek, «Yevropa Ittifoqi Rossiya Federatsiyasini kimyoviy quroldan har qanday şaklda foydalanışni zudlik bilan töxtatişga va Kimyoviy qurollar töğrisidagi konvensiya talablariga töliq rioya qilişga qaytişga çaqiradi». Şuningdek, Kimyoviy qurollarni taqiqlaş taşkiloti (KQTT) öz vakolatlaridan keçiktirmasdan foydalanişi va konvensiya talablari buzilgani aniqlangan holatlar uçun mas'ul şaxslarni belgilaşi zarurligi qayd etildi. 2025-yil iyul oyida Berlinda ham Rossiya Ukrainaga qarşi uruşda kimyoviy qurollardan, jumladan közdan yoş oqizuvçi gaz va xlorpikrindan tobora köproq foydalanayotgani haqida bayonot berilgan edi.
Kelgusi bosqichda Yevropa rejimi qöşimça sanksiyalar masalasini ko'rib çiqişi, KQTT esa tekşiruvlar va aybdorlarni belgilaş jarayonini davom ettirişi kutilmoqda. Bryussel ogohlantirişicha, haqiqiy javobgarlik ta'minlanmasa, Kimyoviy qurollar töğrisidagi konvensiya va kimyoviy qurol qöllaşni taqiqlovçi global meyorga bölgan işonç yöqolişi xavfi tuğiladi. Şu bilan birga, aytilgan da'volar va ularning huquqiy oqibatlari mustaqil tekşiruvlar, xalqaro muhokamalar va diplomatik jarayonlar davomida yanada aniqroq bo'lişi kutiladi.
Source: kun.uz