Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

AQSh prezidenti Donald Trump boshchiligidagi AQSh rejimining Vakillar palatasi Tashqi aloqalar qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil dekabridan 2026-yil mayigacha Xitoy kompaniyalari uchun Nvidia va AMD tomonidan ishlab chiqarilgan deyarli 900 ming dona ilg‘or sun’iy intellekt chiplarini eksport qilish tasdiqlangan; bu ma’lumotlar Vashingtonning texnologiya nazorati va milliy xavfsizlik tekshiruvlari haqidagi munozaralarni kuchaytirishi mumkin.

Asosiy faktlar: Tasdiqlangan eksport 879 ming chipni tashkil etgan, jumladan Alibaba uchun 75 ming, Tencent uchun 150 ming, Baidu uchun 43 ming va BYD uchun 4 ming dona; kompaniyalar shu davrda 3,4 million chipni Xitoyga jo‘natish uchun ruxsat so‘ragan; chiplar Nvidia H200 va AMD MI325X modellarini o‘z ichiga olgan, tasdiqlangan litsenziyalarning qanchasi real jo‘natmalarga aylangani esa hozircha aniq emas.

Kontekst va tarixiy fon: Chip eksporti litsenziyalari haqidagi odatiy bo‘lmagan ma’lumotlar e’loni Trump rejimi sobiq Nvidia bosh direktori Jensen Huangning da’vo qilinishicha Xitoy josusi bilan aloqasi haqidagi xabarlar fonida kuchaygan tekshiruvlar bilan bir vaqtga to‘g‘ri kelmoqda; bu xabarlar Xitoy texnologik tahdidlarga qarshi qattiqroq chora ko‘rish chaqiriqlarini kuchaytirdi. Qo‘mita hisobotida tilga olingan to‘rtala Xitoy kompaniyasi Pentagonning da’vo qilinayotgan Xitoy harbiy qo‘llab-quvvatlanadigan kompaniyalar ro‘yxatida bor. Huang atrofidagi xabarlar Xitoyga noqonuniy yetkazilgan Nvidia AI chiplari holatlari yuzasidan e’tiborni kuchaytirib, Trump rejimiga bosimni oshirdi. Avvalgi AQSh prezidenti Joe Biden ushbu chiplarga kirishni cheklagan edi, biroq Trump dekabrda xabar qilinishicha Nvidia H200 chipini Xitoyga yetkazishga ruxsat berib, Biden davri cheklovlarini yumshatdi va AQSh siyosiy spektridagi Xitoyga qarshi qattiq pozitsiyadagi doiralarning keskin tanqidiga sabab bo‘ldi.

Iqtiboslar va aniq tafsilotlar: Qo‘mita raisi Brian Mast Eksport nazoratini isloh qilish to‘g‘risidagi qonun bo‘yicha vakolatlaridan foydalanib, Nvidia va AMDning Xitoy Xalq Respublikasi uchun AI chip litsenziyalari bo‘yicha eksport nazorati litsenziyasi arizalari ma’lumotlarini ommaga e’lon qilganini qo‘mita bayonotida bildirdi. AQSh-Xitoy texnologik raqobati bo‘yicha mutaxassis va sobiq AQSh rasmiysi Chris McGuirening aytishicha, Xitoyga yuborilgan AI chiplarining 30 foizdan ortig‘i Mudofaa vazirligi Xitoy harbiy kompaniyalari deb belgilagan kompaniyalarga jo‘natilgani hayratlanarli va Commerce litsenziyalarni tasdiqlashdan oldin jiddiy milliy xavfsizlik tekshiruvi o‘tkazganmi, degan savolni tug‘diradi. Nvidia tasdiqlashlar qat’iy shartlar va cheklangan hajmlar bilan bog‘liq ekanini bildirdi va litsenziyalar olganiga qaramay, H200 chiplarini Xitoyga yetkazishni to‘xtatganini qo‘shimcha qildi; AMD so‘rovga darhol javob bermadi.

Kelajak istiqbollari: Ushbu oshkor etish Vashingtonning eksport nazorati siyosati bo‘yicha munozaralarni kuchaytirishi kutiladi, ayniqsa qonunchilar va xavfsizlik tarafdorlari AQSh rejimidan Xitoy texnologik tahdidlariga qarshi qat’iyroq choralarni talab qilmoqda. Bozor reaksiyasi darhol bo‘ldi: Nvidia kun yakunida 3,3 foiz, AMD 7,7 foiz, Nasdaq 2,2 foiz va S&P 500 1,8 foiz pasaydi; bu esa investorlar litsenziyalangan chip savdosining tijorat va geopolitik oqibatlarini baholayotganini ko‘rsatadi.

Source: www.aljazeera.com