️ Finlandiya hukumati o‘z hududida yadro qurollarining mavjudligini taqiqlovchi uzoq muddatli qonunni bekor qilishni rejalashtirmoqda. Bu qaror, hukumatning aytishicha, mamlakatni NATOning qo‘rqitish siyosatiga yaqinlashtirishga xizmat qiladi. Mudofaa vaziri Antti Häkkänen Finlandiya va Evropaning xavfsizlik muhiti 2022-yilda boshlangan Rossiyaning Ukrainaga to‘liq bosqinidan keyin “tubdan va sezilarli darajada o‘zgardi” deb ta’kidladi.
️ Shimoliy mamlakat 2023-yilda Rossiyadan kelib chiqadigan tahdid haqidagi ortib borayotgan tashvishlar tufayli o‘nlab yillik harbiy betaraflikni tark etib, NATOga qo‘shildi. Finlandiyaning 1987-yildagi Yadro Energiyasi to‘g‘risidagi Qonuniga ko‘ra, yadro portlovchi moddalarni import qilish, ishlab chiqarish, egalik qilish va portlatish Finlandiya tuprog‘ida taqiqlangan – hatto urush davrida ham. Hukumat taklifi bu holatni o‘zgartirib, “agar u Finlandiyaning harbiy mudofaasi bilan bog‘liq bo‘lsa”, yadro qurolini Finlandiyaga olib kirish, tashish, yetkazib berish yoki egalik qilish imkoniyatini yaratadi.
️ Häkkänen o‘tkazilgan matbuot anjumanida: “O‘zgartirish Finlandiyaning ittifoq tarkibida harbiy mudofaasini ta’minlash va NATOning qo‘rqitish va kollektiv mudofaa imkoniyatlaridan to‘liq foydalanish uchun zarur” dedi. NATOning asosiy tamoyili – bitta a’zo davlatga hujum barchaga hujum sifatida qaralishi – ittifoqning yadroviy qo‘rqitish strategiyasining asosidir. Bir nechta yadroviy davlatlarni o‘z ichiga olgani uchun, bu a’zoga to‘g‘ridan-to‘g‘ri hujum yadroviy javob xavfini keltirib chiqaradi.
️ Finlandiya hukumati taklifi mamlakatning Yadro Energiyasi to‘g‘risidagi Qonuni va jinoyat kodeksiga o‘zgartirishlar kiritishni talab qiladi. Parlamentda ko‘pchilikni tashkil etuvchi o‘ng qanot koalitsiyasi taklifning 2-aprelgacha maslahat uchun tarqatilganini va keyin rasman taqdim etilishini aytdi. Finlandiya Rossiya bilan 1340 km (832 milya) chegaraga ega – bu har qanday EU yoki NATO a’zosi davlatlari orasida eng uzun – va uning rahbarlari mamlakatning xavfsizlik muhiti Rossiyaning Ukrainaga bosqinidan keyin yomonlashganini takroran ogohlantirgan.
️ Shimoliy mamlakat 2023-yil aprel oyida NATOning 31-a’zosi bo‘ldi, bu ko‘pincha Rossiya Prezidenti Vladimir Putin uchun strategik muvaffaqiyatsizlik sifatida qaraladi, u uzoq vaqt davomida harbiy ittifoqning sharqqa kengayishini tanqid qilgan edi. Unga qo‘shni Shvetsiya 2024-yilda NATOga qo‘shildi. Shundan beri NATO Arktika va Boltiq dengizida, shuningdek, yangi kengaytirilgan sharqiy qanot bo‘ylab o‘z harbiy mavjudligini oshirdi.
️ Taklif Evropa davlatlari Ukrainadagi urush va kengroq global beqarorlikka javoban mudofaa hamkorligini kuchaytirgan paytda kelmoqda. O‘tgan yili bir qator NATO davlatlari aeroportlar va harbiy bazalar ustida dronlar ko‘rilgandan keyin havo harakati buzilishlarini boshdan kechirdi, ba’zi Evropa amaldorlari buni Rossiya tomonidan “gibrid urush” deb hisoblagan. Moskva ishtirokini rad etdi, ammo voqealar kollektiv mudofaa haqida yangi muhokamalarni keltirib chiqardi.
Source: www.bbc.com