Yigirma ikki yoshli Abeba Amdu hayotining eng yaxshi yillarini urushga sarflagan va Efiopiyaning shimolidagi Tigray mintaqasida yana bir mojaro boshlanishidan qo‘rqadi. U 2020-yilda Tigray askari sifatida federal armiyaga qarshi fuqarolar urushida jang qilgan va shafqatsiz mojaro tugaganidan uch yildan ortiq vaqt o‘tgan bo‘lsa-da, o‘z tajribasidan chuqur travma olgan. "Men hamma narsani yo‘qotdim," deydi u BBC Tigrinya kanaliga.
Urushdan oldin Abeba o‘sib kelayotgan futbol yulduzi edi. Yetti yoshidan futbol o‘ynab, 17 yoshida 70 Enderta ayollar futbol jamoasida hujumchi bo‘lgan. U sportda ayollar ishtiroki haqidagi an’anaviy qarashlarga qarshi turgan feminist sifatida o‘zini ko‘rardi. O‘smir, shuningdek, Tigrayning asosiy shahri Mekeleda IT yo‘nalishida o‘qigan iqtidorli talaba bo‘lib, kelajagi uchun aniq rejalari bor edi. Keyin uning tanish dunyosi to‘satdan to‘xtadi: avval koronavirus pandemiyasi tufayli o‘qishi to‘xtatildi, so‘ngra urush boshlandi.
Abeba o‘ta vatanparvarlik va sadoqat ruhida tarbiyalangan, chunki uning oilasi Tigray Xalq Ozodlik Fronti (TPLF) bilan chambarchas bog‘liq edi. Uning otasi 50 yil oldin Mengistu Xayle Mariam hukmronligiga qarshi kurashda qurbonliklar qilgan. Biroq, TPLFning qurolli qanoti – Tigray Mudofaa Kuchlariga (TDF) qo‘shilish qarori, shuningdek, "dushman" tomonidan jinsiy zo‘ravonlikka uchragan ayollar haqida eshitganidan keyin zo‘rlikdan qo‘rqishning umidsiz javobi edi. "Jinoyatchilar bir kishi uchun kelmagan; men ham qurbonlar kabi taqdirga duchor bo‘lardim. Bu butun vaziyat meni jang qilishga majbur qildi," deydi u.
Sportning zavqi urush haqiqatiga aylandi: doimiy ochlik va gigiyena vositalari kabi asosiy ehtiyojlarning yetishmasligi bor edi. Urushning tugashi Abeba kutgan tinchlikni olib kelmadi. O‘z oilasiga va karyerasiga qaytish o‘ziga xos jang maydoniga aylandi. "Mening ham tanam, ham ongim travmaga uchragan," deydi u. U o‘z tajribasini baham ko‘rmaganlar tomonidan tushunilmaganlik hissi bilan izolyatsiyada qiynalayotganini aytadi.
Professional futbol uchun zarur bo‘lgan diqqat yo‘qolgan. U mashg‘ulotlarga qaytishga urinib ko‘rgan bo‘lsa-da, "bekor ketgan yillar" og‘irligi unga avvalgi mahoratini qaytarishga imkon bermadi. Og‘rig‘ini samarali narsaga yo‘naltirish uchun Abeba qisqa muddat jurnalist bo‘lib ishladi va shuningdek, 30 nafar o‘smir futbolchilarga mentorlik qilishga qaratilgan "Wegahta" ayollar loyihasini boshladi. U keyingi avlod o‘yinchilarini rivojlantirishga umid qilgan, ammo moliyaviy cheklovlar oxir-oqibat tashabbusni to‘xtatdi.
Abeba eng katta qo‘rquvi – urush yana boshlanishidan qo‘rqish. Yanvar oyi oxirida federal qo‘shinlar va Tigray jangchilari o‘rtasida qisqa to‘qnashuvlar haqida xabar berilgan, ular urush paytida qo‘shni Amhara mintaqasi tomonidan bosib olingan hududlarni qaytarishni talab qilmoqda. Dron hujumlari Tigrayga tegdi va mintaqaviy shaharlarga parvozlar deyarli bir hafta davomida to‘xtatildi. Federal hukumat, shuningdek, Eritreani mintaqaga aralashib, bu safar Tigray kuchlarini qo‘llab-quvvatlashda ayblaydi, Eritrea esa bu da’voni rad etadi. O‘z navbatida, TPLF federal hukumatni yangi janglar tayyorgarligi uchun Tigray chegaralari yaqiniga qo‘shin joylashtirishda ayblaydi.
Source: www.bbc.com