AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushi kuchayib borayotgani Yevropa Ittifoqini (YI) tobora ko‘proq sinchkovlik ostiga qo‘ymoqda. YI, uning asosiy davlatlari va Buyuk Britaniya xalqaro huquqqa rioya qilinishini talab qilib, Eron hukumatini qoralashdi. Biroq, Yevropa davlatlari hozircha umumiy yondashuv shakllantira olmagan holda, Yaqin Sharqdagi inqirozda bo‘linib, chetga surilib va samarasiz ko‘rinmoqda.
Eronning YI hududi bo‘lgan Kiprga dron hujumi va Fors ko‘rfazi davlatlaridagi ob’ektlarga zarbalari ortidan, Yevropa betaraflikda qolishi mumkinmi? Mutaxassislar Yevropa kuchlarining mudofaa strategiyasini qo‘llashi, harbiy aralashuvdan qochishini ta’kidlamoqda. Germaniya Tashqi Aloqalar Kengashi (DGAP) eksperti Kornelius Adebahrning so‘zlariga ko‘ra, YI a’zolari va Buyuk Britaniya Yevropa davlatiga hujum bo‘lsa, mudofaa choralarida va Fors ko‘rfazi davlatlariga yordam berishda birdam, ammo AQShning urush maqsadlari va Eron hukumatiga qarshi harakatlarni qo‘llab-quvvatlash darajasida ixtilof mavjud.
Oq uy matbuot kotibi Karolin Levitt chorshanba kuni AQSh prezidenti Donald Trampning “barcha Yevropa ittifoqchilarimiz”ni AQSh va Isroilning Eron hukumatiga qarshi urushini qo‘llab-quvvatlashini kutayotganini bildirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, maqsad “nafaqat Amerikani, balki Yevropa ittifoqchilarimizni ham tahdid qilayotgan noqonuniy Eron hukumatini yo‘q qilish”dir. Bu Trampning Yevropa qo‘llab-quvvatlashining kechikishidan bezovtaligidan keyin keldi.
Buyuk Britaniya bosh vaziri Kier Starmerning “osmondan hukumatni almashtirish”ga ishonmasligi va urushning qonuniyligiga shubha bildirganiga qaramay, AQShga ikki Britaniya bazasidan foydalanishga ruxsat berdi. Germaniya kansleri Fridrix Merts esa Oq uyda Tramp tomonidan “a’lo rahbar” deb maqtalib, “dahshatli hukumat”dan xalos bo‘lishda unga qo‘shildi va AQSh kuchlariga Germaniyadagi Ramsteyn havo bazasidan foydalanishga ruxsat berdi. Fransiya esa AQSh samolyotlariga faqat “hududdagi hamkorlarimizni himoya qilish” uchun foydalanish sharti bilan muayyan bazalarda vaqtincha joylashishga ruxsat berdi.
Eronning Kiprdagi Britaniya Qirollik havo kuchlari bazasiga dron hujumi Yevropaliklarni qo‘rqitib, Italiya, Gretsiya, Niderlandiya va Fransiyani Kiprga harbiy kemalar yuborishga undadi. Kvinsi Instituti rahbari Tritta Parsining ta’kidlashicha, Eron nafaqat Fors ko‘rfazi davlatlariga, balki Yevropaga ham urushni kengaytirish niyatida. NATO bosh kotibi Mark Rutte Tehronni “betartiblik eksportchisi” deb atab, Yevropa uchun tahdid sifatida ko‘rsatdi. Energiya narxlarining keskin oshishi va Eron migratsiyasi kabi qo‘shimcha tashvishlar Yevropa strategiyasiga qiyinchiliklar keltirmoqda.
Source: www.dw.com