Islandiya hukumati mamlakatning Yevropa Ittifoqiga (YI) qo‘shilish bo‘yicha muzokaralarni qayta boshlash masalasini hal qilish uchun referendum 29-avgust kuni o‘tkazilishini e’lon qildi. Tashqi ishlar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, bu ovoz berish jarayoni ilgari rejalashtirilganidan biroz oldinroq bo‘lib o‘tadi. Bosh vazir Kristrun Frostadottir boshchiligidagi markaziy-chap koalitsiya hukumati taklifini parlament (Althingi) tasdiqlashi kerak, bu esa kelgusi hafta boshida amalga oshirilishi kutilmoqda.
Agar referendum natijasida islandiyaliklar muzokaralarni qayta boshlashni qo‘llab-quvvatlasa, bu jarayon YIga taklif qilinishiga olib kelishi mumkin, shundan so‘ng ikkinchi va yakuniy referendum o‘tkaziladi. Biroq, agar avgust oyidagi ovoz berish muvaffaqiyatsiz tugasa, bu masala butunlay yopiladi, deb ta’kidlaydi hukumat. Gallup so‘roviga ko‘ra, aholining 57 foizi YIga qo‘shilish muzokaralarini qayta boshlashni qo‘llab-quvvatlaydi, 30 foizi esa qarshilik ko‘rsatmoqda.
So‘nggi o‘rganishlar shuni ko‘rsatadiki, islandiyaliklar turmush darajasining oshishi va Arktika mintaqasidagi geosiyosiy beqarorlik tufayli tashvishlanmoqda, bu Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi va AQShning yaqin atrofdagi Grenlandiyani anneksiya qilish tahdidlari bilan bog‘liq. Bosh vazir Frostadottir Islandiyaning Bryussel bilan muzokara pozitsiyasi yaxshi ekanligini va Reykjavikning YI ichida kuchli va ishonchli hamkor bo‘lishini ta’kidladi.
Biroq, Islandiyada YIga qo‘shilishga qarshi kuchli qarshilik mavjud, ayniqsa dehqonlar va baliqchilar orasida, ular Bryusselning boshqa YI davlatlarining kemalariga Shimoliy Atlantika suvlarini taqsimlashni talab qilishi mumkinligidan qo‘rqishadi. Islandiya Yevropa Iqtisodiy Hududi (YIH) va Shengen zonasida Bryussel bilan hamkorlik qiladi, shuningdek, NATOning eng kichik a’zosi bo‘lib, xavfsizligi uchun harbiy ittifoqqa tayanadi.
YIga qo‘shilish jarayoni yillar davom etadi va Yevropa Komissiyasi tomonidan boshqariladi, bu yerda ariza beruvchilar 35 ta mezon bo‘yicha baholanadi. Hozirgi 27 YI a’zosi davlatlari bir ovozdan rozilik berishi kerak. Islandiya dastlab 2009-yilda YIga a’zo bo‘lish yo‘lini boshlagan, ammo 2013-yilda evroskeptik hukumat arizani bekor qilgan. Frostadottir hukumati 2027-yilgacha referendum va’da qilgan, lekin AQSh prezidenti Donald Trampning Grenlandiyani anneksiya qilish tahdidlari bu masalani tezlashtirishga turtki bo‘ldi.
Source: www.dw.com