Xalqaro Energetika Agentligi (XEA) dunyo bozorini barqarorlashtirish uchun strategik zaxiralardan tarixdagi eng katta hajmdagi neftni bo‘shatishni taklif qildi. The Wall Street Journal gazetasining ma’lumotlariga ko‘ra, bu taklif 32 mamlakat vakillarining 10-mart kuni bo‘lib o‘tgan favqulodda yig‘ilishida taqdim etilgan, yakuniy qaror esa 11-mart kuni kutilmoqda. Bo‘shash hajmi 182 million barrelni oshishi mumkin, bu 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi boshlanganidan keyin bo‘shash hajmiga teng.

Taklifning asosiy sababi, AQSh va Isroilning Eronga qarshi harbiy operatsiyasi fonida Fors ko‘rfazidagi Hormuz bo‘g‘ozining deyarli to‘liq yopilishi natijasida neft yetkazib berishdagi jiddiy uzilishlardir. Bu bo‘g‘oz orqali har kuni dunyo neft yetkazib berishining 20% o‘tadi, shuning uchun uning bloklanishi darhol global bozorlarga ta’sir ko‘rsatdi. Narxlar 40% ga oshib, barrel uchun 100 dollardan oshdi, keyinroq 84 dollarga tushdi, ammo yoqilg‘i narxlari, shu jumladan dizel, oshishda davom etmoqda.

XEA bosh direktori Fotih Birolning so‘zlariga ko‘ra, agentlik a’zolari 1,2 milliard barrel strategik neft zaxirasiga ega, yana 600 million barrel tijorat zaxiralarida saqlanmoqda. Ekspertlar baholashicha, bu hajmlar Fors ko‘rfazidan yetkazib berish yo‘qotilishini taxminan 124 kun qoplash uchun etarli. Biroq, taklif hech bo‘lmaganda bitta a’zo davlatning qarshilik ko‘rsatishi tufayli kechiktirilishi mumkin.

WSJ shuni eslatadiki, XEA mamlakatlari 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi boshlanganidan keyin neft zaxiralarini ikki marta bo‘shashgan. O‘sha paytda energiya narxlari dastlab 20% ga oshgan, ammo keyinchalik tahlilchilar bu qadam bozorni barqarorlashtirishga yordam berganini ta’kidlashgan. Hozirgi vaziyatda iqtisodchilar energiya narxlarining yana oshishi inflyatsiyani tezlashtirishi, fond bozorlarida tuzatishlarga olib kelishi va avtomobil yoqilg‘isining qimmatlashishiga sabab bo‘lishi mumkinligi haqida ogohlantirmoqda.

Source: kun.uz