Nepalda sobiq muhandis va rep ijrochisi Balendra Shah (Balen) boshchiligidagi Rastriya Swatantra Partiyasi (RSP) rasmiy natijalarga ko‘ra, parlament quyi palatasidagi 275 o‘rinning 182 tasini qo‘lga kiritdi. Saylov komissiyasi ma’lumotlariga ko‘ra, partiya 125 o‘rinni to‘g‘ridan-to‘g‘ri, qolgan 57 o‘rinni esa proporsional taqsimot orqali egalladi. Bu mamlakatning so‘nggi tarixidagi eng dramatik saylovlaridan birining yakuni bo‘ldi.
Shahning raqibi, to‘rt marta bosh vazir bo‘lgan va yillar davomida Nepal siyosatiga hukmronlik qilgan Khadga Prasad Sharma Oli faqat 25 o‘rin bilan cheklangan holda uchinchi o‘rinni egalladi. Shah hatto Olining o‘z saylov okrugida ham uni mag‘lub etdi. Oli X ijtimoiy tarmog‘ida raqibini tabriklab, unga “silliq va muvaffaqiyatli” muddat tiladi.
2025-yil sentyabrida boshlangan norozilik namoyishlari, dastlab ijtimoiy tarmoqlarni taqiqlash qaroridan kelib chiqqan bo‘lsa-da, tez orada korrupsiyaga va iqtisodiy turg‘unlikka qarshi ommaviy harakatga aylangan edi. Ushbu harakatda kamida 77 kishi halok bo‘ldi. Shahning “Nepal Haseko” (“Nepal Tabassum Qilmoqda”) qo‘shig‘i norozilik davrida YouTube’da 10 milliondan ortiq ko‘rilgan va u norozilik harakatining ramziga aylangan.
Shahning muhandislikdan rep ijrochiligiga, so‘ngra 2022-yilda Katmanduning birinchi mustaqil meri bo‘lishiga, endi esa ehtimol bosh vazir bo‘lishiga olib kelgan yo‘li, mamlakatdagi avlod almashinuvini aks ettiradi. Nepalning 30 millionga yaqin aholisining 40 foizdan ortig‘i 35 yoshdan kichik bo‘lsa-da, an’anaviy partiya rahbariyati uzoq yillar davomida 70 yoshdan oshgan shaxslar qo‘lida bo‘lgan.
Shah g‘alabasini “oson yo‘lni tanlamaslik” signali va “mamlakatga ta’sir etgan muammolar va xiyonatlar bilan hisob-kitob qilish” deb ta’rifladi. Uning 2022-yilda merlik g‘alabasi bilan bir yilda tashkil etilgan RSP partiyasi, ayniqsa AQShdagi nepal hamjamiyatlari tomonidan moliyalashtirilgan, yuqori darajada tashkil etilgan saylov kampaniyasini olib bordi.
Nepal jurnalisti Pranaya Rana Shahni “ko‘plab yosh nepaliklarning maqomini o‘zgartirish uchun izlayotgan tashqi ruh”ni ifodalovchi shaxs sifatida ta’rifladi. Hindiston bosh vaziri Narendra Modi esa saylovni Nepalning demokratik yo‘lidagi “g‘ururli lahza” deb atab, yangi hukumat bilan yaqin hamkorlikka va’da berdi.
Nepal konstitutsiyaviy jarayoniga ko‘ra, partiyalar endi prezident tomonidan parlament rasman chaqirilishidan oldin proporsional taqsimlangan o‘rinlarni to‘ldirish uchun nomzodlarni taqdim etishlari kerak. Barcha a’zolarning kamida yarmining qo‘llab-quvvatlashini talab qiladigan yangi bosh vazirning bir necha kun ichida tasdiqlanishi kutilmoqda.
Source: www.aljazeera.com