1-apreldan boshlab, O‘zbekistonda avtomobil yoqilg‘isi yoki gazini sotib olish uchun faqat bank kartalari yoki elektron to‘lov tizimlari orqali to‘lov qilish majburiyati joriy etiladi. Bu yangilik, ayniqsa, naqd puli bor, lekin kartasida mablag‘i yo‘q fuqarolar uchun muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Iqtisodchi Otabek Bakirov, iste’molchilar manfaatlarini hisobga olgan holda, o‘tish davri uchun bank kartalarini naqd pul bilan to‘ldirish bo‘yicha komissiyalarni nolga tushirishga chaqirdi.
Bakirovning fikricha, bu tashabbus Markaziy bank tomonidan ilgari surilishi kerak. U Kun.uz studiyasida bergan intervyusida: "Kartalar va kartalarni naqd pul bilan to‘ldirish bilan bog‘liq barcha komissiyalar, hech bo‘lmaganda o‘tish davrida, nolga tushirilishi kerak. Tijorat banklari yoki to‘lov tashkilotlari buni o‘z ixtiyorlari bilan qilmaydi, chunki bu yerda to‘lov tizimlari tomonidan belgilangan komissiyalar mavjud. Bu yerda regulyator chiqishi kerak. Men qandaydir signal kutaman, masalan: 'Do‘stlar, 1-apreldan biz naqd pulsiz hisob-kitoblarga o‘tamiz, kiruvchi operatsiyalar bilan bog‘liq barcha komissiyalar bekor qilinadi, chiqadigan operatsiyalar bo‘yicha komissiyalarni bozor sharoitida qoldirasiz'" dedi.
Bakirov, agar tranzaksiya xarajatlari, ya’ni komissiyalar tartibga solinmasa, bu teskari ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ta’kidladi. U: "Muayyan davrda bitimlar amalga oshirilmasligi mumkin. Yoki, ko‘pincha avtomobillar bilan bo‘lgani kabi: sotib olish-sotish rasmiylashtirilmaydi, bitim ishonchnoma asosida amalga oshiriladi. Bu teskari ta’sir ko‘rsatadi, xalq, iste’molchilar baribir [aylanma yo‘llarni – tahr.] izlaydi. Bunday choralar haqida o‘ylash vaqti keldi. Tartibga solish haqida o‘ylash kerak. Bu tartibga solish, men aytganimdek, butun zanjirni – to‘lov tizimi, to‘lov tashkiloti, banklar, bunga bog‘liq barcha jarayonlarni qamrab olishi kerak" dedi.
Bank sohasi mutaxassisi, avtomobillar va ko‘chmas mulkni sotib olish-sotishni to‘liq naqd pulsiz shaklga o‘tkazish – bu aslida tijorat banklari uchun imkoniyat ekanligini ta’kidladi. U: "Bugungi kunda kredit asosida sotib olingan avtomobillar yoki kvartiralarning 5-10 foizi banklar orqali o‘tadi. Endi tasavvur qiling, agar bitimlarning 100 foizi banklar orqali o‘tsa, hajm ko‘p marta o‘sib ketmaydimi? Banklarda shunday tushuncha paydo bo‘ladi: 'Men hatto komissiyalarni pasaytirsam ham, bir xil daromad olaman'. Ko‘pchilik buni hali tushunmayapti, banklarning daromadlari kamayishidan qo‘rqishadi. Yo‘q, daromadlar kamaymaydi. Chunki hajm ko‘p marta o‘sadi" dedi.
Yana bir bank sohasi mutaxassisi Ismoil Turapovning fikricha, naqd pulni naqd pulsiz shaklga o‘tkazish bo‘yicha komissiyalarni minimallashtirish orqali banklar mijozlarni jalb qilish va o‘zlarida saqlangan mablag‘larni bank tizimida ushlab turishga intilishlari mumkin. U: "Odamlarni o‘rgatish uchun, agar 'pulingni kartada saqla, hech narsa yo‘qotmaysan' g‘oyasini targ‘ib qilsak, pul, birinchi navbatda, bank tizimiga keladi. Ikkinchidan, banklar mijoz uchun raqobatlashadi. Agar siz bankomatda o‘zlashtirilgan pulni olib tashlasangiz, foizlar olinadi. Bank aytadi: bizga depozitga qo‘ying, yoki boshqa qandaydir mahsulot taklif qiladi. Ya’ni bank pulni o‘zida ushlab turishga intiladi" dedi.
Source: kun.uz