O‘zbekiston investitsiyalar, sanoat va savdo vaziri Laziz Qudratov “Ekspert” loyihasiga bergan intervyusida mamlakat tashqi qarzining o‘sishi haqida gapirdi. Uning ta’kidlashicha, tashqi qarz mablag‘lari “aslida tekin pul” bo‘lib, ular infratuzilmani tez rivojlantirish va aholi turmush darajasini oshirish uchun muhim rol o‘ynaydi. Vazir, faqat davlat budjeti imkoniyatlariga tayangan holda yo‘llar, maktablar va shifoxonalar qurish o‘nlab yil vaqt talab qilishini, ammo tashqi qarz orqali bu jarayonni tezlashtirish mumkinligini aytdi.
Laziz Qudratovning so‘zlariga ko‘ra, 2025-yil yakuniga ko‘ra O‘zbekiston davlat tashqi qarzining YAIMga nisbati 27,1 foizni tashkil etgan, bu xalqaro standartlarga ko‘ra “juda past va mo‘’tadil” hisoblanadi. U shuni ta’kidladiki, hukumat investorlarni past foiz stavkalari asosida jalb qilmoqda va loyihalar 20-45 yilgacha bo‘lgan muddatga mo‘ljallangan. Vazir, bu orqali iqtisodiy o‘sish (o‘tgan yili YAIM o‘sishi 7,7 foiz) va turmush darajasining yaxshilanishiga erishilganini qayd etdi.
Nazorat va shaffoflik masalalarida vazir, tashqi mablag‘lar hukumat kafolati ostida moliyalashtirilayotgan barcha loyihalar parlament, hisob palatasi va bosh prokuratura tomonidan qat‘iy tekshiruvdan o‘tkazilishini ta’kidladi. Har bir loyiha deputatlar tomonidan ma’qullanishi va kuzatilishi kerak, bu esa “xalq nazorati”ni ta’minlaydi. Shuningdek, yiliga jalb qilinadigan tashqi mablag‘lar miqdori 2,5 mlrd dollardan oshmasligi belgilangan.
Ma’lumotlarga ko‘ra, 2025-yilning dastlabki uch choragida O‘zbekistonning umumiy tashqi qarzi 75,4 mlrd dollarga yetgan, bu to‘qqiz oyda 11,3 mlrd dollarga o‘sishni anglatadi va 2013-yildan beri eng yuqori ko‘rsatkich hisoblanadi. Qarz davlat va xususiy (asosan davlat ulushdor kompaniyalar) qarzlardan iborat bo‘lib, so‘nggi yillarda korporativ qarzlar keskin o‘sishda davom etmoqda. Iqtisodiyot vaziri Jamshid Qo‘chqorov va Markaziy bank raisi Timur Ishmetov ham qarzning infratuzilma rivojiga yo‘naltirilganligi va YAIMdagi ulushining kamayayotganini ta’kidlagan.
Source: www.gazeta.uz