Kun.uz sayti o‘z tekshiruvida O‘zbekistonda avtomobillarni “foydali shartlar” asosida yetkazib berishni va‘da qilgan “Global avto kredit” MChJ faoliyatini qayta shubha ostiga qo‘ydi. Firma vakillari bilan suhbatda ochiq izohlar berildi, ammo firma ofisi hozirda muhrlangan holatda ekanligi va bir qancha fuqarolar shartnoma tuzgan holda pul to‘lagan, biroq avtomobillarini ololmaganligi ma’lum qilindi. Kun.uz bu borada Ichki ishlar vazirligiga murojaat yuborgan.
Firma bosh menejeri Dilshod Toshboyev suhbatda firma foydasini avtomobil tannarxiga qo‘shimcha sifatida olishini, masalan, 200 million so‘mlik mashinaga 10-15 million so‘m qo‘shilishini tushuntirdi. U, shuningdek, firmaning 20 ta mijoz bilan shartnoma tuzganini, ularning ba’zilari to‘lovni bank orqali, ba’zilari naqd pulda amalga oshirganini aytdi. Biroq, bu shartnomalar bo‘yicha avtomobillarni yetkazib berish muddati hali tugamaganligini va mashinalar tez orada kelib, mijozlarga topshirilishini ta’kidladi.
Firma asoschisi va direktori Bekzod Baxtimurodov esa kredit shartlari haqida gapirdi: masalan, Cobalt avtomobilining tannarxi 150 million so‘m bo‘lsa, shartnoma tuzilganda unga 10-15 million so‘m qo‘shimcha qilinishi va qolgan summa bo‘yicha yillik 10% foiz undirilishi mumkin. Ushbu foiz inflyatsiyadan past bo‘lishi sababli, firma zararni boshqa operatsiyalardan olingan foyda hisobidan qoplashini aytdi.
Suhbat davomida firma vakillari soliq qonunchiligi bilan bog‘liq savollarga javob berishdi: ular hozirda aylanma bo‘yicha soliq to‘lovchisi ekanliklarini, QQSga o‘tish uchun aylanma 1 milliard so‘mdan oshishi kerakligini, bu esa avtomobillar to‘liq to‘langanidan keyin sodir bo‘lishini tushuntirdilar. Shuningdek, ular chetdan avtomobil importi qilishda jismoniy shaxslar orqali pul o‘tkazmalarini amalga oshirishlarini va dividendlar sifatida naqdlashtirishlarini tan oldilar.
Muhim jihati shundaki, firma mijozlar bilan tuzgan shartnomalar “avtomobilga dastlabki to‘lov to‘g‘risida” deb nomlanib, unda sotuvchi “ijaraga beruvchi”, xaridor esa “ijarachi” sifatida ko‘rsatilgan. Toshboyev buni qulaylik uchun qilganliklarini aytdi, ammo bu yondashuv qonuniy jihatdan noaniq va potentsial huquqiy muammolarga olib kelishi mumkin. Firma vakillari, shuningdek, rasmiy diler shartnomasi yo‘qligini va avtomobillarni boshqa avtosalonlardan sotib olishlarini tan oldilar.
Kun.uz muxbiri tomonidan keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, firma Telegram kanalida avtomobillarni yetkazib berish haqida videolar joylashtirgan, biroq bu videolar boshqa avtosalonlardagi operatsiyalarni ko‘rsatgan. Bir fuqaro firma tomonidan to‘lov qilingan, ammo keyin qaytarib olishni xohlagan va pulining faqat bir qismini olganligini aytdi. Firma vakillari bu holatni o‘z reklamasi uchun foydalangan.
Xulosa qilib aytganda, “Global avto kredit” MChJ faoliyati O‘zbekiston qonunchiligi nuqtai nazaridan jiddiy savollar tug‘diradi. Firma vakillari ochiqchasiga jismoniy shaxslar orqali import, dividendlar orqali naqdlashtirish, shaffoflik yo‘qligi kabi amaliyotlarni tan oldilar. Bu sxema moliyaviy piramida belgilariga ega bo‘lib, avtosalon sifatida yashirilgan deb baholanishi mumkin. O‘quvchilarga xulosalar chiqarish uchun material taqdim etilmoqda.
Source: kun.uz