O‘zbekiston Davlat Xavfsizlik Xizmati (SGB) mamlakat fuqarolariga chet el raqamlaridan kelayotgan shubhali qo‘ng‘iroqlar sonining keskin oshgani munosabati bilan ogohlantirish chiqardi. Xizmat mutaxassislari kibertahdidlarni chuqur tahli qilib, firibgarlar tomonidan o‘zbekistonliklarning mablag‘lari va shaxsiy ma’lumotlarini o‘g‘irlash uchun qo‘llanilayotgan murakkab texnik sxemalarni aniqladilar.
Mutaxassislarning ma’lumotlariga ko‘ra, bunday qo‘ng‘iroqlar oddiy telefon tarmog‘i orqali emas, balki internet texnologiyalari va maxsus dasturiy ta’minot yordamida amalga oshiriladi. Bu yovuz niyatli shaxslarga o‘zlarining haqiqiy joylashuvlarini yashirishga va telefon ekranida dunyoning istalgan mamlakatining raqamini taqlid qilishga imkon beradi. Identifikator qo‘ng‘iroq mobil operator tarmog‘iga kelishidan oldin almashtirilganligi sababli, chaqiruvning haqiqiy boshlovchisini mavjud tizimlarda kuzatish deyarli imkonsizdir. Bunday raqamlar ma’lumotlar bazalarida ro‘yxatga olinmaydi, chunki ular haqiqiy SIM-kartalar emas, balki vaqtinchalik raqamli niqoblardir.
SGB mutaxassislari bunday abonentlar bilan aloqa qilishda paydo bo‘ladigan bir qator jiddiy xavflarni ajratib ko‘rsatdilar. Bunday raqamga qayta qo‘ng‘iroq qilish telefon balansidan sezilarli miqdordagi mablag‘larning darhol yechilishiga olib keladi. Bundan tashqari, firibgarlar ko‘pincha turli tashkilotlar xodimlari sifatida o‘zlarini tanishtirib, bank kartalari kodlarini olishga urinishadi. Hatto oddiy javob berish ham raqamning faolligini tasdiqlaydi, bu uni keyingi ommaviy xakerlik hujumlari uchun maqsadlar ro‘yxatiga kiritadi. Ovozni yozib olish imkoniyati alohida xavf tug‘diradi: keyinchalik jinoyatchilar sun’iy intellekt yordamida soxta ovozli xabarlar yaratib, yaqinlaringizni sizning nomingizdan aldash uchun foydalanishi mumkin.
Kiberxavfsizlikni ta’minlash uchun SGB fuqarolarga oddiy qoidalarga rioya qilishni tavsiya qiladi. Tanish bo‘lmagan va shubhali chet el raqamlaridan kelgan qo‘ng‘iroqlarga javob bermaslik va ayniqsa ularga qayta qo‘ng‘iroq qilmaslik kerak. Bunday aloqalarni darhol bloklash lozim. Xizmat hech qanday sharoitda o‘z shaxsiy ma’lumotlari va SMS-xabarlardan kelgan tekshiruv kodlarini begona shaxslarga ochiq aytmaslik kerakligini eslatadi.
Source: podrobno.uz