Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) 25 aprel – Butunjahon bezgak kuniga qadar chaqaloqlar uchun maxsus ishlab chiqilgan birinchi bezgak dorisini tasdiqladi. Yangi dori artemeter va lumefantrin kombinatsiyasidan iborat bo'lib, vazni 5 kilogrammdan kam bo'lgan chaqaloqlar uchun xavfsizdir.

Ilgari chaqaloqlar katta yoshdagi bolalar uchun mo'ljallangan dorilar bilan davolangan, bu esa dozalash xatolari va zaharlanish xavfini keltirib chiqargan. JSSTning tasdiqlashi mamlakatlarga to'liq klinik sinovlarni o'tkaza olmasa ham, dorini ruxsat berish imkonini beradi.

Shuningdek, bu qaror BMT agentliklariga davlat ruxsati bilan bezgak tarqalgan hududlarda dorini sotib olish va tarqatish huquqini beradi. Besh yoshgacha bo'lgan bolalar bezgakdan o'limlarning qariyb 70 foizini tashkil etadi.

Bezgak homiladorlikka ham jiddiy ta'sir ko'rsatadi: har yili taxminan 10 000 ona o'limi, 200 000 o'lik tug'ilish va 550 000 chaqaloqning kam vazn bilan tug'ilishiga sabab bo'ladi. JSST ma'lumotlariga ko'ra, 2000 yildan beri global sa'y-harakatlar tufayli 14 million o'limning oldi olindi.

Shunga qaramay, bezgak asosiy global sog'liq muammosi bo'lib qolmoqda: 2024 yilda 282 million holat va yarim milliondan ortiq o'lim qayd etilgan. Sahroi Kabirdan janubiy Afrika dunyodagi bezgak holatlari va o'limlarining 90 foizini tashkil qiladi.

Yangi dori Afrikadagi bezgak tarqalgan hududlarda har yili tug'iladigan 30 million chaqaloq uchun tibbiy yordam bo'shlig'ini to'ldiradi. JSST rahbari Tedros Adhanom Ghebreyesus: "Asrlar davomida bezgak bolalarni ota-onalaridan tortib oldi, sog'lik, boylik va umidni olib tashladi. Ammo bugun vaziyat o'zgarmoqda. Yangi vaktsinalar, diagnostika testlari, chivin to'rlari va samarali dorilar, jumladan eng kichiklar uchun moslashtirilganlari, vaziyatni o'zgartirishga yordam bermoqda", dedi.

2021 yilda JSST birinchi bezgak vaktsinasini tavsiya qilgan edi, u Afrika mamlakatlarida keng miqyosda joriy etildi.

Source: www.dw.com