O‘zbekistonda depozit stavkalari so‘nggi to‘rt yildagi eng past darajaga tushdi, ayni paytda davlat banklari aholi omonatlari bozoridagi ulushini oshirmoqda. Bu Gazeta o‘rgangan Markaziy bank ma’lumotlarida o‘z aksini topgan.
Mart oyi yakunlariga ko‘ra, milliy valyutadagi muddatli depozitlar bo‘yicha o‘rtacha nominal stavka fevral oyiga nisbatan 0,9 foiz bandiga pasayib, 18,1 foizni tashkil etdi. Bu — 2022-yil mart oyidan (18 foiz) beri qayd etilgan eng past ko‘rsatkich.
Aholi omonatlari bo‘yicha o‘rtacha stavka bir oy ichida deyarli o‘zgarmadi va 20,5 foizni (+0,1 foiz bandi) tashkil etdi, biroq o‘tgan yilning mart oyiga nisbatan 1,6 foiz bandga kamaydi.
Shu bilan birga, mart oyida korporativ depozitlar qiymati keskin pasayib, 15,5 foizgacha (-1,8 foiz bandi) pasaydi.
Foiz stavkalarining pasayishi fonida depozitlarning umumiy hajmi o‘sishda davom etdi. Mart oyida depozitlar hajmi 12,1 trln so‘mga ko‘payib, 1-aprel holatiga ko‘ra 433,9 trln so‘mga yetdi. O‘sishga korporativ depozitlar asosiy hissa qo‘shdi — ular 10 trln so‘mga oshgan bo‘lsa, aholi omonatlari 2,05 trln so‘mga ko‘paydi.
Eng ko‘p mablag‘ oqimi O‘zbekiston Milliy banki (+3,36 trln so‘m), “Ipotekabank” (+1,56 trln so‘m) va Tenge Bank (+1,16 trln so‘m) da qayd etildi.
Shu bilan birga, xususiy banklarning aholidan omonatlarni jalb etishdagi faolligi pasaymoqda, davlat banklari esa o‘z mavqeini mustahkamlamoqda. Mart oyida bu yo‘nalishda depozit bazasining o‘sishi “Agrobank” (+606 mlrd so‘m), “O‘zsanoatqurilishbank” (+447 mlrd so‘m) va O‘zmilliybankda (+412 mlrd so‘m) ham kuzatildi.
Ayni paytda sakkizta xususiy bank, jumladan, bozorning yirik ishtirokchilari jismoniy shaxslardan jalb qilingan depozitlar hajmini qisqartirdi: “Ipotekabank” — 139 mlrd so‘mga, Hamkor Bank — 49 mlrd so‘mga, TBC Bank — 101 mlrd so‘mga, Tenge Bank — 87 mlrd so‘mga, Octobank — 184 mlrd so‘mga. Bunda ushbu banklarning barchasi umumiy depozit bazasini yuridik shaxslarning omonatlari hisobiga oshirgan.
Dinamikaga ko‘ra, O‘zbekistondagi omonatlar bozori davlat banklari tomoniga siljimoqda: ilgari xususiy banklar depozit bazasini tezroq oshirgan bo‘lsa, hozirda davlat ishtirokidagi banklar yetakchilikni qo‘lga kirityapti.
Taqqoslash uchun: 2023-yilning mart oyida davlat ishtirokidagi banklar yillik hisobda (2022-yilning martiga nisbatan) aholi omonatlarini 18,5 trln so‘mga oshirgan bo‘lsa, xususiy banklar bu ko‘rsatkich 22,1 trln so‘mni tashkil etgan edi.
Joriy yilning mart oyi yakunlariga ko‘ra, vaziyat o‘zgardi: davlat banklari aholining depozit bazasini 23,44 trln so‘mga oshirdi, xususiy banklar esa — 13,3 trln so‘mga.
Ikki yil avval xususiy banklardagi (50,5 trln so‘m) aholi omonatlari hajmi davlat banklari (38 trln so‘m) ko‘rsatkichlaridan 32,9 foizga ko‘p edi, hozirda bu farq 7,4 foizgacha qisqardi (mos ravishda 85,9 trln so‘m va 80 trln so‘m).
Shu bilan birga, depozitlarning umumiy hajmi (jismoniy va yuridik shaxslar mablag‘larini hisobga olgan holda) bo‘yicha davlat ishtirokidagi banklar hali ham yetakchilikni saqlab kelmoqda — 221,75 trln so‘m, xususiy banklarda esa bu ko‘rsatkich 212,2 trln so‘mni tashkil etadi.
Source: www.gazeta.uz