Afg‘oniston ayollar qochqin terma jamoasi, deyarli besh yil davomida mamlakatni tark etganidan so‘ng, xalqaro musobaqalarda ishtirok etish huquqini qo‘lga kiritdi. FIFA Kengashi Kanadaning Vankuver shahrida bo‘lib o‘tgan yig‘ilishda qoidalarga o‘zgartirish kiritib, “Afghan Women United” nomi bilan tanilgan qochqinlar jamoasini rasman tan oldi.
Qochqinlar jamoasi 2027-yilda Braziliyada bo‘lib o‘tadigan ayollar o‘rtasidagi jahon chempionatiga yo‘llanma olish imkoniyatidan mahrum bo‘lsa-da, 2028-yilda Los-Anjelesda bo‘lib o‘tadigan Olimpiada o‘yinlariga saralashda qatnashishi mumkin.
FIFA prezidenti Janni Infantino bayonotida: “Biz Afg‘oniston birlashgan ayollari tomonidan boshlangan go‘zal sayohatdan faxrlanamiz va ushbu tashabbus bilan ularga, shuningdek, FIFA musobaqalarida milliy yoki vakillik jamoasini ro‘yxatdan o‘tkaza olmaydigan boshqa a’zo assotsiatsiyalarga keyingi qadamni qo‘yish imkoniyatini berishni maqsad qilganmiz”, dedi.
Jamoani tan olish yo‘lidagi ilk qadam o‘tgan oktyabr oyida Marokashda Chad, Liviya va Tunis ishtirokidagi turnirda qatnashish bilan qo‘yilgan edi. Ushbu tadbir o‘yinchilar, sobiq sardor va faol Xalida Popal hamda inson huquqlari guruhlari tomonidan olib borilgan ko‘p yillik lobbi faoliyatidan so‘ng amalga oshdi.
Popal: “Besh yil davomida bizga Afg‘oniston ayollar milliy terma jamoasi hech qachon raqobatlasha olmasligini aytishdi, chunki mamlakatimizni egallab olgan erkaklar bunga yo‘l qo‘ymas edi. Men FIFAning ushbu qaroridan juda faxrlanaman va jamoaviy sa’y-harakatlarimiz nafaqat afg‘on ayollari kelajagini o‘zgartirgani, balki boshqa hech bir terma jamoa bizning o‘yinchilarimiz kabi qurbonlik qilishiga to‘sqinlik qilganidan xursandman”, dedi.
Hozirda 80 dan ortiq afg‘on qochqin o‘yinchilari Avstraliya, AQSh va Yevropa bo‘ylab tarqalgan. Yaqinda Angliya va Avstraliyada ayollar uchun ikki lager tashkil etildi.
Jamoa murabbiyi Polin Xemill boshchiligida iyun oyidagi xalqaro oynada ikkita ko‘rgazmali o‘yin o‘tkazishi kutilmoqda, raqiblar hozircha noma’lum.
Avstraliyada istiqomat qiluvchi o‘yinchi Nazia Ali: “So‘nggi bir necha yil davomida biz turli nomlar ostida o‘ynadik – qochqinlar, Afg‘oniston birlashgan ayollari va boshqa klublarning mehmoni sifatida – ammo qalbimizda biz har doim milliy terma jamoa edik. Umid qilamanki, yana rasman bayrog‘imizni kiyish imkoniyati men ta’riflay olmaydigan tuyg‘u”, dedi.
Afg‘oniston ayollar terma jamoasi so‘nggi rasmiy o‘yinini 2018-yilda o‘tkazgan. Tolibon 2021-yilda hokimiyatga qaytganidan so‘ng barcha ayollar sportini taqiqlagan. O‘yinchilar ta’qib qilinishidan qo‘rqib, Afg‘onistonni tark etishgan.
Tolibon hokimiyatni egallashidan oldin Afg‘onistonda 25 nafar ayol o‘yinchi shartnoma asosida faoliyat yuritgan, ularning aksariyati hozir Avstraliyada yashaydi.
Jamoa tarqalishidan oldin ham Afg‘oniston futbol federatsiyasi ayollar dasturidagi noto‘g‘ri xatti-harakatlar, jumladan, zo‘rlash va jismoniy zo‘ravonlik ayblovlari bo‘yicha tergov ostida edi. Federatsiya prezidenti Keramuddin Keram FIFA tomonidan umrbod diskvalifikatsiya qilingan.
FIFA qoidalariga ko‘ra kamsitish taqiqlangan bo‘lsa-da, afg‘on federatsiyasi ayollar jamoasini tan olmaganiga qaramay, xalqaro futboldan chetlashtirilmagan.
Inson huquqlari bo‘yicha “Human Rights Watch” tashkilotining global tashabbuslar direktori Minki Vorden: “FIFA nihoyat to‘g‘ri ish qildi va Tolibonning kamsituvchi siyosatini global miqyosda amalga oshirishga imkon beradigan bo‘shliqni yopdi. FIFAning bu harakati xalqaro sport tashkilotlari sportchilar jinsi, etnik kelib chiqishi yoki e’tiqodi tufayli tizimli ravishda chetlashtirilganda qanday javob berishi kerakligiga namuna bo‘lishi kerak”, dedi.
Source: www.aljazeera.com