️ AQShning 13 apreldan buyon Eron portlari va Hormuz bo‘g‘ozini dengiz blokadasiga olishi Tehronning xom neft saqlash sig‘imi tugab, ishlab chiqarishni qisqartirishga majbur bo‘lishi mumkinligi haqida xavotirlarni keltirib chiqarmoqda.
️ Bloomberg agentligi seshanba kuni Kpler tahliliy kompaniyasining ma’lumotiga tayanib, agar blokada davom etsa, Eron 12-22 kun ichida neft saqlash joyi tugab qolishi mumkinligini xabar qildi.
️ O‘tgan hafta AQSh Moliya vaziri Scott Bessent Eron neftining asosiy eksport nuqtasi bo‘lgan Xarg orolidagi omborlar “bir necha kun ichida” to‘lishini da’vo qildi.
️ Hormuz bo‘g‘ozi – Fors ko‘rfazini ochiq okean bilan bog‘laydigan tor kanal bo‘lib, tinch davrda dunyo neft va suyultirilgan gazining 20 foizi shu yo‘lak orqali tashiladi.
️ 28 fevralda AQSh va Isroil Eronga qarshi urushdagi birinchi havo hujumlaridan ikki kun o‘tib, Eron Islom Inqilobi Qo‘riqchilari Korpusi bosh qo‘mondonining katta maslahatchisi Ibrohim Jobariy bo‘g‘oz “yopiq” deb e’lon qildi va har qanday kemani yoqib yuborish bilan tahdid qildi.
️ Eron birinchi vitse-prezidenti Muhammad Rizo Aref 19 aprelda “Hormuz bo‘g‘ozining xavfsizligi bepul emas” deb yozdi va “yoki hamma uchun erkin neft bozori, yoki hamma uchun katta xarajatlar” degan muqobilni qo‘ydi.
️ AQSh blokadasi boshlanganidan beri u Hormuz bo‘g‘ozi yaqinida Eron bayrog‘i ostidagi tankerni otib, qo‘lga kiritdi va Eronga yuk tashuvchi kemalarni yo‘naltirdi. Eron qurolli kuchlari buni “qaroqchilik” deb atadi.
️ Eron OPECning uchinchi yirik neft ishlab chiqaruvchisi bo‘lib, xom neftining 90 foizini Xarg oroli orqali eksport qiladi. Mart oyida 1,84 million barrel/kun, aprelda 1,71 million barrel/kun eksport qilgan.
️ Bessent 22 aprelda X’da “Bir necha kun ichida Xarg orolidagi ombor to‘ladi va mo‘rt Eron neft quduqlari yopiladi” deb yozdi.
️ Sun’iy yo‘ldosh ma’lumotlari blokada boshlanganidan keyin Eron neft zaxirasi keskin oshganini ko‘rsatdi: 13-21 aprel oralig‘ida 6 million barreldan ko‘proq o‘sish kuzatildi. 20 aprel holatiga Xarg omborlari 74 foiz to‘lgan.
️ Odatda kompaniyalar omborlarni 80 foizdan ortiq to‘ldirmaydi, ammo Eron pandemiya davrida 90 foizga yetkazgan. Shuningdek, suzuvchi tanklarda 127 million barrel saqlash imkoniyati mavjud.
️ Kpler tahlilchisi Muyu Syu blokada ishlab chiqarishni qisqartirishga olib kelishi mumkin, ammo quruqlikdagi omborlar 20 kunlik ishlab chiqarishni sig‘dira olishi sababli pasayish asta-sekin bo‘lishini aytdi.
️ CGEP tahlilchisi Antuan Xalff Eron ishlab chiqarishni to‘xtatishni “zaruratdan ko‘ra ixtiyoriy” ravishda amalga oshirishi mumkinligini, bu esa zaxira sig‘imini saqlash va keyinroq tiklashni osonlashtirishini ta’kidladi.
️ Neft ishlab chiqarishni to‘xtatish yer osti rezervuarlariga zarar yetkazishi, qayta ishga tushirish esa sekin va qimmat bo‘lishi mumkin. Biroq, bir necha oy davomida Eron dengizdagi neftdan daromad olishi mumkin – hozirda dunyo bo‘ylab kemalarda 160-170 million barrel neft bor.
Source: www.aljazeera.com