Yevropa Ittifoqi (YI) va Janubiy Amerikaning Merkosur bloki o‘rtasida uzoq kutilgan savdo kelishuvi vaqtinchalik ravishda kuchga kirdi. Bu kelishuv 25 yillik muzokaralardan so‘ng amalga oshdi va 720 million potentsial iste’molchi hamda 22 trillion dollarlik bozorni qamrab oluvchi dunyodagi eng yirik erkin savdo hududlaridan birini yaratdi.
Kelishuv faqat vaqtinchalik kuchga kirdi, chunki YI sud organlari tomonidan e’tiroz bildirilmoqda. Ular Yevropa Komissiyasi rahbari Ursula fon der Leyenning YI parlamentini chetlab o‘tib, kelishuvni vaqtinchalik joriy etish harakatiga qarshi. Agar Yevropa sudi kelishuvga qarshi qaror chiqarsa, u to‘xtatiladi.
Yanvar oyida imzolangan kelishuv ikki mintaqa o‘rtasidagi savdoda tariflarni pasaytirish va savdoni rivojlantirishga qaratilgan. YI va Merkosur birgalikda global YaIMning 30 foizini va 700 milliondan ortiq iste’molchini tashkil qiladi. Yangi shartnoma ikki tomonlama savdoning 90 foizidan ortig‘idagi tariflarni bekor qiladi va Yevropaning avtomobil, vino va pishloq eksportiga, shuningdek, Janubiy Amerika mol go‘shti, parranda go‘shti, shakar, guruch, asal va soya loviyasining Yevropaga yetib borishiga yordam beradi.
“Bu barcha o‘lchamdagi YI korxonalari, iste’molchilarimiz va fermerlarimiz uchun yaxshi yangilik, chunki ular nozik sektorlarni to‘liq himoya qilgan holda qimmatli yangi eksport imkoniyatlariga ega bo‘ladilar”, dedi fon der Leyen payshanba kuni. YI rahbari juma kuni Merkosur davlatlari – Braziliya, Argentina, Urugvay va Paragvay rahbarlari bilan kelishuvni nishonlash uchun videokonferensiya o‘tkazishi kutilmoqda.
Kelishuvning asosiy tarafdori bo‘lgan Braziliya prezidenti Luiz Inasiu Lula da Silva shu hafta boshida o‘z mamlakatida kelishuvni tasdiqlovchi farmonni imzoladi. U buni AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan o‘tgan yili joriy qilingan bir tomonlama tariflarga javob va ko‘p tomonlamalikni tasdiqlash deb atadi. “Demokratiya, ko‘p tomonlamalik va davlatlar o‘rtasidagi samimiy munosabatlarga ishonishdan yaxshiroq narsa yo‘q”, dedi Lula poytaxt Braziliyadagi tantanali marosimda.
Yangi savdo kelishuvi fermerlar va ekologik guruhlarning qarshiligiga duch keldi. Ular arzon Janubiy Amerika importining ko‘payishi va o‘rmonlarning kesilishi kuchayishidan xavotirda. Yanvar oyida minglab irlandiyalik fermerlar kelishuvga qarshi norozilik bildirib, Yevropa rahbarlarini ularning manfaatlarini qurbon qilishda aybladi. Merkosur davlatlaridagi kompaniyalar ham yuqori texnologiyali sohalarda yevropalik raqobatchilardan qattiq raqobatdan qo‘rqishlarini bildirishgan.
Source: www.aljazeera.com