Toshkent, O‘zbekiston – Podrobno.uz. Uzcosmos agentligi birinchi o‘zbek kosmonavtini koinotga jo‘natish tayyorgarligi tafsilotlarini oshkor qildi va loyiha hozirgi bosqichini ma'lum qildi. Agentlik parvozni 2028-yil oktabrgacha – Samarqanddagi xalqaro kosmik kongressga qadar amalga oshirishni rejalashtirmoqda, biroq yakuniy muddatlar bir qator tashqi omillarga bog‘liqligini ta'kidladi.
Matbuot anjumanida agentlik vakillari O‘zbekiston hozirda uchta davlat – AQSh, Rossiya va Xitoy bilan muzokaralar olib borayotganini ma'lum qildi. Bu davlatlar boshqariladigan kosmik parvozlarning to‘liq siklini amalga oshirish qobiliyatiga ega.
Uzcosmosda AQSh va Rossiya Xalqaro kosmik stansiyaga (XKS) parvozlarni amalga oshirishini, Xitoy esa 2021-yilda ishga tushirilgan o‘z orbital stansiyasi “Tyangun”ga ega ekanligini ta'kidladilar. Agentlikda xorijiy kosmonavtlar Xitoy stansiyasida hali bo‘lmaganini qayd etishdi.
Birinchi o‘zbek kosmonavtining parvozi qisqa muddatli bo‘lib, 10 kundan 14 kungacha davom etishi kutilmoqda. Bu vaqt ichida u orbital stansiya ekipaji tarkibiga kiradi va ilmiy dasturni bajarishda ishtirok etadi. Agentlik Fanlar akademiyasi, vazirliklar va universitetlar bilan birgalikda missiya dasturiga kiritilishi mumkin bo‘lgan tadqiqot yo‘nalishlarini muhokama qilayotganini bildirdi.
“Biz uchun bu shunchaki ramziy parvoz bo‘lmasligi muhim. Biz kosmonavtimiz orbitada innovatsion tajriba o‘tkazishini va aniq natijalar bilan qaytishini istaymiz”, – dedi Uzcosmos vakillari.
Loyiha qaysi davlat bilan amalga oshirilishi haqida yakuniy qarorni maxsus hukumat komissiyasi qabul qiladi. Agentlikda barcha mumkin bo‘lgan hamkorlik stsenariylari ishlab chiqilayotganini ma'lum qilishdi.
Birinchi bosqich nomzodlarni tanlash bo‘ladi. Nomzodlar yosh parametrlari, sog‘lig‘i va psixologik barqarorlik bo‘yicha jiddiy sinovlardan o‘tishlari kerak. Keyin asosiy nomzod hamkor davlatlardan biriga tayyorgarlikka yuboriladi.
Mutaxassislarning fikricha, tayyorgarlik olti oydan to‘qqiz oygacha davom etishi mumkin. Uzcosmosda o‘quv kemaning va stansiyaning barcha tizimlarini batafsil o‘rganishni o‘z ichiga olishini ta'kidladilar, chunki kosmonavt ekipajning to‘liq a'zosi bo‘ladi va orbitada bir qator vazifalarni bajarish uchun javobgar bo‘ladi. Biroq, tanlovda oxirgi so‘z xorijiy tomonda qoladi, chunki u missiya ishtirokchisini tayyorlashni ta'minlaydi.
Agentlik birinchi parvoz kosmonavtning ochiq koinotga chiqishini nazarda tutmasligini alohida ta'kidladi. Uzcosmos vakillarining so‘zlariga ko‘ra, bunday vazifalar faqat olti oydan ortiq davom etadigan uzoq muddatli ekspeditsiyalar doirasida amalga oshiriladi.
“Bizning istagimiz – kosmonavtni Samarqand kongressigacha jo‘natish va uni tirik va sog‘-salomat qaytarishdir. Bu inson mamlakat tarixiga kiradi va yoshlar uchun namuna bo‘ladi”, – dedi idora vakillari.
Bundan tashqari, Uzcosmos “Samarqand-2028” sun'iy yo‘ldoshining uchirilish muddati o‘zgarganini ma'lum qildi. Dastlab uchirish 31-mayga belgilangan edi, biroq Xitoyning Qingdao shahri yaqinida rejadan tashqari dengiz mashg‘ulotlari tufayli 20-iyunga ko‘chirildi.
Agentlikda sun'iy yo‘ldosh to‘liq Xitoy tomonidan ishlab chiqarilgani, O‘zbekiston esa unga o‘zining sun'iy intellekt modulini ishlab chiqayotgani ma'lum qilindi. Ushbu texnologiya sun'iy yo‘ldosh tasvirlarini bortda qayta ishlash va Yerga tayyor analitikani uzatish imkonini beradi, ma'lumotlarni qayta ishlash vaqtini 24-48 soatga qisqartiradi.
“Samarqand-2028” nomi, Uzcosmosda ta'kidlanganidek, 2028-yilda O‘zbekistonda bo‘lib o‘tadigan xalqaro kosmik kongressni targ‘ib qilish uchun tanlangan.
Source: podrobno.uz