O‘zbekiston xalq artisti Farrux Zakirov Kun.uz ga bergan intervyusida ijodiy faoliyatidagi eng og‘ir davrlar, taqiq yillari, davlat rahbari va birinchi xonim bilan bog‘liq xotiralar, otasi Karim Zakirovning ijodiga bergan bahosi hamda oilasi haqida ochiq gapirdi. Xonanda ba’zi tug‘ilgan kunlarini “ko‘z yoshlari bilan” kutib olganini, ammo aynan xalq muhabbati uni sahnaga qaytarganini tan oldi.
“Bu ham sinov. Elakdan o‘tganlar san’atda jasur bo‘ladi” – Farrux Zakirov ijodiy faoliyatiga taqiq qo‘yilishi inson uchun qanchalik og‘riqli ekanini eslab: “Buni ham ko‘rish, boshdan kechirish, his qilish kerak edi. Bu ham sinov”, dedi. U Mahmud Toyirning “Yalla” ansambliga bag‘ishlangan to‘rtligini keltirdi: “Ellik besh yil elak bo‘ldi, / Ellik besh ming tilak bo‘ldi. / Buni boshdan kechirganlar, / San’atda botir bo‘ldi”.
“Vazirlikdan qo‘yib yuborishingizni so‘radim, xalqim va ijodimga qaytish uchun” – Farrux Zakirov o‘sha paytda jurnalistlar bilan muloqot qilganmi, ular uning ahvoli bilan qiziqqanmi va “Meni taqiqdan chiqaring, ijod qilmoqchiman, erkinlik kerak” deya olganmi degan savolga: “Yo‘q. Men vazirlikda ishladim. Hattoki bir muddat vazir ham bo‘ldim. U yerda foyda keltiraman deb o‘yladim, chunki teatrda, san’at olamida o‘sganman. Ammo bu kerak emas ekan. Bu o‘sha tizim: ertalab rahbariyatdan qog‘ozlar, kun bo‘yi ular bilan ovora. Keyin madaniyat va sportni birlashtirishdi. Shu paytdan foydalanib: “Iltimos, meni qo‘yib yuboring, xalqimga, ijodimga qaytmoqchiman”, dedim. Vazirlikdan yaxshi niyat bilan ketdim. Ammo u yerdan shunchaki ketib bo‘lmaydi – bu protokollarni bilasiz. Buni boshdan kechirdim. Bu ham sinov edi. Bu elakdan o‘tdim”, deb javob berdi.
“Prezidentimiz – san’atimizning muxlisi. Buni milliardlarga sotib bo‘lmaydi” – Intervyu qahramoni davlat rahbari bilan bog‘liq lahzalarni hayajon bilan esladi. Farrux Zakirovning so‘zlariga ko‘ra, prezident bilan munosabatlari ko‘p yillar davom etadi. Ayniqsa, 70 yillik yubileyidagi tashrifini eslaydi. Dastlab yarim soatga rejalashtirilgan uchrashuv bir yarim soatga cho‘zilgan. “Prezidentimiz – san’atimizning muxlisi. Bunga nima teng keladi? Buni milliardlarga ham sotib bo‘lmaydi”, deydi artist. Qiyin paytlarda aynan shunday e’tibor va qo‘llab-quvvatlash uni ilhomlantirgan.
“Baxt bor edi, lekin kunlarimni ko‘z yoshlar bilan kutib olgan paytlar ham bo‘ldi” – Farrux Zakirov og‘ir kunlarni ham esladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, hayot doim silliq kechmagan. Ba’zi tug‘ilgan kunlar quvonch bilan emas, ichki og‘riq bilan o‘tgan. Shunga qaramay, artist bunday sinovlarni hayot maktabi deb biladi. “Xalq e’tirofi – bu butunlay boshqa narsa. Demak, mehnatlarim behuda ketmagan”, dedi u.
“Birinchi xonimda – o‘zbek ayolining timsoli” – “Muxlislaringiz orasida birinchi xonim Ziroat Mirziyoyeva ham bor. U ham sizning qo‘shiqlaringizni zavq bilan tinglaydi. Birinchi xonim haqida nima deya olasiz?” degan savolga: “Avvalo, sir emas, men u bilan muloqot qilish, bunday oliyjanoblikni ko‘rish baxtiga muyassar bo‘ldim. Qarang, men qo‘shiqlarimda o‘zbek ayollarining eng go‘zal tomonlarini ifodalashga harakat qilaman – bularning barchasi unda bor. Nazokat, go‘zallik, tarbiya. Uning nigohida shunchalik iliqlik, go‘zallik borki. Shuning uchun aytaman: men butun dunyoni kezaman, lekin o‘zbek ayollari, ayniqsa – yana bir bor ta’kidlayman – o‘zbekmi, armanmi, rusmi, tojikmi – O‘zbekiston ayollari alohida”, dedi.
“Otamning tanqid qilmasligi ham yuqori baho edi” – Farrux Zakirov otasi Karim Zakirov bilan bog‘liq xotiralarni ham aytib berdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, otasi qo‘shiqlarni kamdan-kam maqtagan, ammo tanqidning yo‘qligi ham katta e’tirof hisoblangan. Ayniqsa, “G‘ayra-g‘ayra” qo‘shig‘idan keyingi so‘zlari esda qolgan: “Yaxshi, o‘g‘lim, zo‘r”. Artist sovet davridagi bosimni ham esladi. 1985 yilda markaziy matbuot “Yalla” ansamblini diniy yo‘nalishga yaqinlikda ayblagan. Biroq keyinchalik tarixchilar va musiqashunoslar “Yalla” nomining ildizlari xalq ijodiyoti va “Yo, Alloh” nidosi bilan bog‘liqligini tushuntirishgan. “Demak, buning tarixiy asosi bor”, dedi Farrux Zakirov.
“Seni tashlab ketganim – yolg‘on, o‘g‘lim” – Intervyuning eng ta’sirli qismlaridan biri “O‘g‘lim” qo‘shig‘i haqidagi hikoya bo‘ldi. Farrux Zakirov bu qo‘shiqning yaratilishida marhum shoir Muhammad Yusufning katta xizmati borligini aytdi. “Marhum Muhammad Yusufga bordik, uchrashdik va men: “Erkaklar beshigi”ni yasasak bo‘ladimi? dedim. U kutilmaganda o‘zgarib ketdi, qizarib ketdi. “Farrux aka, kechirasiz, hozir qaytaman”, dedi va chiqib ketdi. O‘n daqiqacha yo‘q edi. Qizargan ko‘zlari bilan qaytdi. “Eh, Farrux aka, bu men boshdan kechirgan narsa”, dedi. U birinchi oilasi haqida gapirdi va o‘sha kuni she’rni menga berdi. Ular jonimning eng nozik joyiga tegdi. “Xafa bo‘lma, jonim, o‘g‘lim, sherim, / Seni tashlab ketganim – yolg‘on, o‘g‘lim””, dedi.
“Ukam Jamshidni hammadan ko‘p maqtashardi” – Farrux Zakirov marhum ukasi, O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist, teatr va kino aktyori Jamshid Zakirovni ham esladi. “Qayerga borsak – qarindoshlarga, Qo‘qonga – hamma: “Karim aka, o‘g‘lingiz Jamshid alohida”, derdi. U sokin, mehribon, otasiga o‘xshagan edi. Men, masalan, onamga o‘xshayman. Bu hasad emas, lekin men ham shunday deyishlarini xohlardim. Turli hazillar bo‘lgan. Buyuk Halima Nosirovani, buyuk Tamara Xonumni, Mukarrama Turg‘unboyevani tasavvur qiling... Otam ular bilan birodardek edi. Men ularning muloqotiga, muomalasiga havas qilardim – bu maktab edi. Kichkinaligimda: “Karim aka, bu o‘g‘lingiz boshqacha, oqroq”, deyishardi. Hazillar... Balki bu hazillarda duo va fotihalar ham bo‘lgandir... Biz shunday buyuk insonlarning duolari, muloqoti, maslahatlarini oldik”, dedi.
“San’atdagi eng katta mukofot – xalq muhabbati” – Intervyu davomida Farrux Zakirov xalq muhabbati eng katta boylik ekanini bir necha bor ta’kidladi. Artistning so‘zlariga ko‘ra, mukofotlar, unvonlar yoki lavozimlardan muhimi – xalq qalbida o‘rin topishdir. “Buni hech qanday boylikka sotib bo‘lmaydi”, dedi u.
Source: kun.uz