O‘zbekistonda savdo va xizmat ko‘rsatish sohasidagi yuridik shaxslar tomonidan elektron to‘lovlarni qabul qilish uchun yagona QR kodlar tizimi ish boshladi. Tizim UzQR nomini oldi va 2025-yil dekabrida prezident farmoni bilan joriy etilgan edi.
1-iyuldan boshlab savdo va xizmat ko‘rsatish tashkilotlari uchun QR kod orqali to‘lovlarni qabul qilish majburiy bo‘ladi. Mavjud bo‘lmagan taqdirda, bu savdo qoidalarini buzish hisoblanadi. Aprel oyida Markaziy bank yagona QR kodlardan foydalanish qoidalarini tasdiqlagan.
Iyun oyi boshidan mahalliy banklar yagona QR kod haqida ma’lumot e’lon qila boshladi va tadbirkorlar uchun mahsulotlarni taklif qilmoqda. Tizimga ulanish va QR kodni olish bepul, buning uchun bankka murojaat qilish, hisob raqam ochish va ariza to‘ldirish lozim.
UzQR’ning asosiy xususiyati — istalgan bank ilovasi yoki to‘lov servisi orqali to‘lovlarni qabul qilish imkoniyati. QR kodni kassaga, peshtaxtaga joylashtirish yoki telefon ekrani orqali ko‘rsatish mumkin. Tizim Humo va Uzcard milliy to‘lov tizimlari bilan ishlaydi.
Banklar yagona QR kodning afzalliklari qatorida terminalsiz to‘lovlar, mijozlar uchun qulaylik, bir nechta QR kod va to‘lov yechimlariga xizmat ko‘rsatish xarajatlarining kamayishi, mablag‘larning 24 soat ichida tushishi va to‘lovlar nazoratining osonlashishini qayd etmoqda.
Biroq tizim komissiyalar bilan birga amalga oshadi. Spot ma’lumotlariga ko‘ra, mijozdan olinadigan komissiya 1 foizni, sotuvchidan esa 0,65 foizni tashkil etadi. Umumiy komissiya kamida 1,65 foizga yetadi. Bir gazeta o‘quvchisi QR kod orqali to‘lovda komissiyaga duch kelganini bildirdi.
Sotuvchi to‘laydigan 0,65 foizli komissiyadan ekvayer-bank 0,1 foizni oladi, qolgan 0,55 foiz MUNISga o‘tadi. MUNIS ulushi 0,2 foiz, Uzcard va Humo esa birgalikda 0,15 foiz oladi. To‘lovchi bankining ulushi to‘lov usuliga bog‘liq.
Xaridordan undiriladigan 1 foizli komissiya masalasi ochiq qolmoqda. Markaziy bankning tushuntirishicha, bu vositachilik haqi to‘lov servislari tomonidan belgilanadi. Hozirda ushbu komissiyani bekor qilish imkoniyati ko‘rib chiqilmoqda.
Yagona QR kod tizimining operatori Markaziy bankning banklararo chakana to‘lov tizimi MUNIS hisoblanadi. Tariflar va ularning o‘zgarishi haqidagi ma’lumotlar operator veb-saytida e’lon qilinishi kerak.
UzQR joriy etilgunga qadar Paynet to‘lov servisi ham QR kod orqali to‘lovlarni qabul qilish xizmatini tatbiq etayotgan edi. Moliyachi Otabek Bakirovning ta’kidlashicha, komissiyalarning bunday tuzilmasida yagona QR kod naqd pul, bank kartasi yoki terminalga nisbatan kamroq foydali bo‘lishi mumkin.
Source: www.gazeta.uz