O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev soyali iqtisodiyot ulushini qisqartirish va bu sohada prokuror nazorati samaradorligini oshirish bo‘yicha taqdimot bilan tanishdi.
So‘nggi yillarda mamlakatda ushbu yo‘nalishda tizimli ishlar amalga oshirildi: maxsus va hududiy komissiyalar faoliyati yo‘lga qo‘yildi, soliq va bojxona organlarida risk-tahlil tizimlari joriy etildi, qonunchilikdagi bo‘shliqlar bartaraf etildi va vijdonli biznesni rag‘batlantirish choralari kuchaytirildi.
Natijada so‘nggi 2 yilda kuzatilmaydigan iqtisodiyot ulushi 35 foizdan 23 foizga tushdi, byudjetga qo‘shimcha 38 trillion so‘m undirildi, rasmiy band aholi soni 8,5 million kishidan oshdi va o‘rtacha rasmiy ish haqi 6,5 million so‘mga yaqinlashdi.
Shu bilan birga, yashirin sektor hajmi yuqoriligicha qolmoqda. Statistik baholarga ko‘ra, joriy yilning birinchi choragida kuzatilmaydigan iqtisodiyot hajmi qishloq xo‘jaligida 81,1 trillion so‘m, savdo va xizmat ko‘rsatish sohasida 24,5 trillion so‘m, qurilishda 23,9 trillion so‘m va sanoatda 6,7 trillion so‘mni tashkil etdi.
Soyali iqtisodiyot byudjet daromadlarini kamaytiradi, raqobat muhitiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi, norasmiy bandlik tufayli fuqarolarning ijtimoiy himoyasini pasaytiradi va iste’molchilar hamda biznesni davlat qo‘llab-quvvatlash mexanizmlaridan foydalanish imkoniyatidan mahrum qiladi. 2030 yilgacha soyali iqtisodiyot hajmini ikki baravar qisqartirish, rasmiy band aholi sonini 14 million kishiga yetkazish va naqd pulsiz to‘lovlar ulushini 75 foizga yetkazish maqsad qilingan.
Bosh prokuratura sun’iy intellektdan foydalangan holda “Soyali iqtisodiyot xaritasi” elektron platformasini ishlab chiqdi va pilot rejimda ishga tushirdi. Platforma risklar, byudjetning potentsial yo‘qotishlari va daromad manbalarini aks ettiradi.
Yangi tizim iqtisodiyotning 22 asosiy tarmog‘i, 85 soha, 14 hudud, shuningdek 208 tuman va shaharni nazorat qiladi. Platformani yaratishda soliq, bojxona, moliya, statistika va ekonometrika sohalari mutaxassislari jalb qilinib, individual koeffitsientlar bilan 100 dan ortiq riskni baholash mezonlari ishlab chiqildi. Ma’lumotlarni real vaqt rejimida qayta ishlash uchun tizimga 16 vazirlik va idoralarning bazalari integratsiya qilindi.
Platforma tahlili asosida tarmoqlar va hududlar avtomatik ravishda “yashil”, “sariq” va “qizil” toifalarga ajratiladi. Dastur litsenziyasiz ishlash, tovar aylanmasini yashirish, ish o‘rinlari va ish haqi fondini yashirish, shuningdek foydani kamaytirishni avtomatik aniqlashga qodir.
Taqdimot davomida ushbu sohada prokuror nazoratini yangi platforma imkoniyatlari yordamida raqamli formatga o‘tkazish taklif qilindi. Bu mas’ul idoralarning kuchlarini aniq yo‘naltirish va tekshiruvlarda inson omilini minimallashtirish imkonini beradi. Agar muammo tuman yoki shahar darajasida hal etilmasa, u viloyat, zarurat bo‘lsa, respublika darajasiga chiqariladi. Shavkat Mirziyoyev soyali iqtisodiyotni qisqartirishda raqamlashtirish, ma’lumotlar almashinuvi va nazoratning aniqligiga asosiy e’tibor qaratish kerakligini ta’kidladi.
Mas’ul shaxslarga 1 oktyabrgacha platformaga 70 dan ortiq axborot tizimlarini integratsiya qilish, barcha hududlarni qamrab olish va tizimni kelgusi yilga qadar to‘liq ishga tushirish topshirildi. Shuningdek, teng raqobat sharoitlarini yaratish va mansabdor shaxslarning javobgarligini oshirish uchun prokuror nazoratini kuchaytirish vazifasi qo‘yildi.
Source: podrobno.uz