O‘zbekistonda atom elektr stansiyasi qurilishi davom etmoqda: hozircha asosiy ishlar quvvati 55 megavattlik kichik energobloklar maydonida olib borilmoqda, biroq “Rosatom” davlat korporatsiyasi 2027-yildan har biri 1000 megavattlik yirik energobloklarni to‘laqonli qurishni boshlashni rejalashtirmoqda. Bu haqda korporatsiya bosh direktori Aleksey Lixachev qurilish maydonchasini ziyorat qilgani chog‘ida ma’lum qildi. Loyiha O‘zbekiston energetika quvvatlarini diversifikatsiya qilish, gazga bog‘liqlikni kamaytirish va o‘sib borayotgan elektr talabini qoplash uchun strategik ahamiyatga ega deb baholanmoqda; hozirda ishchilar yil oxirigacha kichik bloklarning fundament plitasini betonlashni yakunlashga umid qilmoqda.
Asosiy faktlar: Hozir 55 MVt quvvatli ikkita kichik energoblok maydonida ishlar ketmoqda; 2027-yilda har biri 1000 MVt bo‘lgan ikkita yirik blok qurilishi boshlanishi kutilmoqda. Qurilishda hozir 1000 dan ortiq kishi band, kelgusi oylarda ularning sonini ikki baravar oshirish, 2030–2031-yillarda eng yuqori bosqichda 13,5 ming nafargacha mutaxassisni jalb qilish rejalashtirilgan. Rosatom loyihani eksport modelidagi dunyodagi birinchi kichik atom elektr stansiyasi deb atamoqda.
Loyihaning zamirida O‘zbekistonning energetika tizimini modernizatsiya qilish va barqaror quvvat manbalarini ko‘paytirish intilishi yotadi. Mamlakat iqtisodiyoti va aholisining elektr energiyasiga talabi ortib borayotgan sharoitda atom energiyasi uzoq muddatli bazaviy quvvat sifatida ko‘rilmoqda. Shu bilan birga, bunday yirik infratuzilma loyihasi xalqaro xavfsizlik standartlari, kadrlar tayyorlash, moliyaviy barqarorlik va atrof-muhitga ta’sirni baholash kabi mas’uliyatli talablarni ham kun tartibiga qo‘yadi. Rasmiylar loyihani mintaqaviy energiya xavfsizligi uchun muhim qadam sifatida taqdim etmoqda, biroq uni amalga oshirishning texnik va tashkiliy murakkabliklari hali to‘liq ochiqlanmagan.
Aleksey Lixachevning so‘zlariga ko‘ra, ushbu obyekt o‘ziga xos, chunki u eksport modeli asosida qurilayotgan dunyodagi birinchi kichik atom elektr stansiyasidir. Kichik reaktorlar yonida har biri 1000 MVt quvvatli ikkita yirik energoblok qurish rejalashtirilgan; hozir mutaxassislar muhandislik izlanishlarini olib borib, loyiha yechimlarini aniqlashtirmoqda. Keyingi yili ushbu maydondagi ishlar faol bosqichga o‘tishi kutilmoqda. Qurilish ko‘lami kengayib borayotgani ham e’tiborga molik: hozirda obyektda mingdan ortiq kishi ishlaydi, kelgusi oylarda xodimlar sonini ikki baravar oshirish mo‘ljallangan.
Rosatom qurilish ishlarining katta qismini o‘zbek kompaniyalariga topshirish niyatida. Birinchi kichik energoblokni ekspluatatsiya qilish uchun kadrlar tayyorlash 2027-yil oxiriga qadar boshlanishi rejalashtirilgan. Uskunalar ishlab chiqarish ham davom etmoqda: xususan, kichik energobloklardan biri uchun og‘irligi 105 tonna bo‘lgan reaktor korpusining zagotovkasi tayyorlangan. Bu qadamlar loyihaning nafaqat qurilish, balki sanoat kooperatsiyasi va mahalliy kadrlar salohiyatini rivojlantirish yo‘nalishlarini ham qamrab olishini ko‘rsatadi.
AES yonida atomchilar shahri ham barpo etilishi ko‘zda tutilgan. Birinchi bosqichda u stansiya xodimlari va ularning oilalari uchun taxminan 33 ming kishiga mo‘ljallangan bo‘ladi; bu yerda faqat uy-joy infratuzilmasi emas, ta’lim, sog‘liqni saqlash, ilm-fan, sport va madaniyat obyektlari ham rivojlantirilishi rejalashtirilgan. Keyingi bosqichda yirik bloklar qurilishining boshlanishi, kadrlar tayyorlash jadvali, mahalliy pudratchilarning loyihadagi ulushi va xavfsizlik talablariga oid qo‘shimcha ma’lumotlar muhim bo‘ladi. O‘zbekiston uchun bu loyiha energetik mustaqillikni mustahkamlash bilan birga, uzoq muddatli investitsiya va texnologik hamkorlik sinovi sifatida ham baholanadi.
Source: podrobno.uz