O‘zbekistonda o‘tkazilgan aholini ro‘yxatga olish tadbiri bo‘yicha dastlabki yakunlar e’lon qilindi. Milliy statistika qo‘mitasi 2026-yil 15-yanvar holatiga respublika aholisi 39,05 million kishini tashkil etganini ma’lum qildi. Rasmiylar milliy tarkib va fuqarolar ko‘rsatgan tillar bo‘yicha batafsil jadvallarni e’lon qildi. Ma’lumotlarga ko‘ra, eng katta milliy guruh o‘zbeklar — 34,9 million kishi yoki aholining 89,4 foizi. O‘zbek tilini ko‘rsatganlar soni esa 35,65 million kishi yoki 91,3 foizni tashkil etgan. Bu ko‘rsatkich milliy ko‘rsatkichdan 753,4 ming kishiga yoki 1,9 foiz punktiga yuqori.
Asosiy faktlar: Aholining 89,4 foizi o‘zini o‘zbek deb bilgan bo‘lsa, 91,3 foizi o‘zbek tilini ko‘rsatgan; farq 753,4 ming kishini tashkil etadi. Rus tilini 787,5 ming kishi, rus millatiga mansubligini 606,5 ming kishi qayd etgan. Tojik, qozoq, qirg‘iz va turkman tillari bo‘yicha etnik son til ko‘rsatkichidan yuqori, qoraqalpoq tili bo‘yicha esa aksincha.
Ro‘yxatga olish natijalari aholining milliy va til tarkibini bir vaqtda taqqoslash imkonini beradi, biroq mutaxassislar bu ko‘rsatkichlar ko‘p tilliligini to‘liq o‘lchamasligini ta’kidlaydi. O‘zbek tilini ko‘rsatgan fuqaro rus, tojik yoki boshqa tilda ham so‘zlashishi mumkin. Shu bois jadvallar birinchi navbatda fuqarolar ko‘rsatgan asosiy til bo‘yicha taqsimotni aks ettiradi. Ma’lumotlar ta’lim, madaniyat, hududiy rivojlanish va davlat statistika tizimini rejalashtirishda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi; ayni paytda ular mamlakatda olib borilayotgan til siyosati va demografik jarayonlarni ilmiy tahlil qilish uchun asos yaratadi.
Hududlar kesimida o‘zbek tili barcha 14 ta ma’muriy-hududiy birlikda ustunlik qilsa-da, ulushlar sezilarli farq qiladi: Xorazmda 99%, Andijonda 98,6%, Buxoroda 97,7%. Eng past ko‘rsatkich Qoraqalpog‘istonda — 48,5%; bu yerdagina aholining yarmidan kamrog‘i o‘zbek tilini ko‘rsatgan, 39,3% qoraqalpoq, 7,8% qozoq, 3,8% turkman tilini qayd etgan. Toshkent viloyatida o‘zbek tili 83,8%, Toshkent shahrida 84,7%, Navoiyda 90,8%, Surxondaryoda 92,7%, Sirdaryoda 94,1%ni tashkil etgan. Eng ko‘p o‘zbek tilida so‘zlashuvchilar Samarqandda — 4,19 mln, Farg‘onada 4,06 mln, Qashqadaryoda 3,58 mln kishi.
Etnik va til ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi tafovut Namangan viloyatida eng katta musbat farq sifatida qayd etildi: 2,87 mln etnik o‘zbekga qarshi 3,03 mln o‘zbek tilini ko‘rsatgan, farq 157,7 ming. Farg‘onada 130,4 ming, Toshkent viloyatida 110,4 ming, Surxondaryoda 100,1 ming, Andijonda 87,7 ming. Samarqandda esa teskari holat: 4,23 mln etnik o‘zbek, 4,19 mln til ko‘rsatkichi, ya’ni 39,9 ming kam. Tojiklarning 57,8 foizi Surxondaryo (273,7 ming), Namangan (254,7 ming) va Farg‘ona (210,2 ming) viloyatlariga to‘g‘ri keladi. Rasmiylar to‘liq natijalar va keyingi tahlillarni e’lon qilishi kutilmoqda.
Source: www.gazeta.uz