Gazeta muxbiri xabariga ko‘ra, Xorazm viloyati Yangibozor tumanidagi “Baraka Baltimor” fermer xo‘jaligida 23-sentabr kuni regenerativ qishloq xo‘jaligi tamoyillari asosida paxta yetishtirish bo‘yicha tashkil etilgan dala kunida fermerlar, soha mutaxassislari va xalqaro tashkilotlar vakillariga tuproqqa kamaytirilgan ishlov berish texnologiyasining dastlabki natijalari namoyish etildi. Tadbirning asosiy maqsadi tuproq unumdorligini saqlagan holda suv, yoqilg‘i va mineral o‘g‘itlardan samarali foydalanish, ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish hamda barqaror hosil olish imkoniyatlarini baholashdan iborat. Tajriba Global ekologik jamg‘arma (GEF) moliyalashtirayotgan FOLUR-O‘zbekiston loyihasi doirasida Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi, Qishloq xo‘jaligi vazirligi va BMTning Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO) hamkorligida olib borilmoqda.
Asosiy faktlar: “Baraka Baltimor” xo‘jaligining 30 gektar ko‘rgazmali maydonida paxtachilikning an’anaviy va kamaytirilgan ishlov usullari taqqoslanmoqda. Yangi variantda chizellashdan voz kechilib, borona va mola yuritish uch martadan bir martaga, sug‘orish besh martadan uch martaga qisqartirilgan; ammofos sarfi gektariga 300 kilogrammdan 100 kilogrammga tushirilgan. Dala kuni 23-sentabrda o‘tkazilib, unda fermerlar, mutaxassislar va xalqaro tashkilotlar vakillari ishtirok etdi.
Loyiha doirasida faqat paxta emas, bug‘doy va boshqa ekinlarni yetishtirishda ham tuproqni muhofaza qiluvchi, resurs tejovchi texnologiyalar sinovdan o‘tkazilmoqda. Bunda turli hududlarning tuproq-iqlim sharoiti hisobga olinib, mahalliy sharoitga mos yechimlar ishlab chiqilmoqda. Bu O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi uchun muhim ahamiyatga ega, chunki suv resurslarining cheklanganligi, tuproq degradatsiyasi va mineral o‘g‘itlar narxining o‘zgarishi fermerlardan aniqroq iqtisodiy hisob-kitob hamda ekologik mas’uliyatni talab qiladi. Regenerativ dehqonchilik amaliyotlari xalqaro miqyosda keng muhokama qilinmoqda, ammo har bir texnologiyaning samarasi mahalliy sharoitda ilmiy asoslangan sinovdan o‘tishi kerak.
FAOning O‘zbekistondagi ofisi rahbari o‘rinbosari Sherzod Umarovning ta’kidlashicha, regenerativ qishloq xo‘jaligi faqat hosildorlikni oshirishga emas, balki dehqonchilikning asosiy resursi bo‘lgan tuproq holatini yaxshilashga ham qaratilgan. “Regenerativ yoki qayta tiklanuvchi qishloq xo‘jaligi barcha hududlarda bir xil qo‘llanadigan tayyor yechim emas. Har bir texnologiya mahalliy tuproq, suv va iqlim sharoitiga mos ravishda sinovdan o‘tkazilishi kerak. Xorazmdagi ushbu tajriba ilmiy yondashuvlarni fermerlar uchun amaliy va iqtisodiy jihatdan maqbul yechimlarga aylantirishga xizmat qilmoqda”, — deydi u. Uning qayd etishicha, Braziliyadan keltirilgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri ekishga mo‘ljallangan maxsus seyalka chigitni belgilangan chuqurlik va masofada joylashtirish bilan birga, fosforli o‘g‘itni o‘simlikning kelgusidagi ildiz tizimiga yaqin hududga lokal tarzda kiritish imkonini beradi; o‘g‘it dalaning butun yuzasiga sochilmaydi.
Taqdimotda texnikaning amaliy farqlari ham ko‘rsatildi: an’anaviy usulda bahorda ikki marta chizellash amalga oshirilsa, tajriba maydonida bu jarayondan voz kechilgan; borona va mola yuritish soni uch martadan bir martaga, sug‘orish esa besh martadan uch martaga qisqartirilgan. Ammiakli selitra, ammoniy sulfat va kaliy xlor me’yorlari o‘zgartirilmagan bo‘lsa-da, suspenziya bilan ishlov berish soni besh martadan uch martaga tushirilgan. Sherzod Umarovning so‘zlariga ko‘ra, Yevropa davlatlari, AQSh, Avstraliya va boshqa mamlakatlarda tuproq sog‘lig‘ini saqlash, resurslardan samarali foydalanish va qishloq xo‘jaligining atrof-muhitga ta’sirini kamaytirishga qaratilgan regenerativ dehqonchilik amaliyotlariga qiziqish ortib bormoqda, biroq bunday yondashuvlarning uzoq muddatli iqtisodiy samarasi hali har bir sharoitda to‘liq tasdiqlangan emas.
Keyingi bosqichda loyiha mutaxassislari dala kunida bildirilgan takliflar va kuzatuv natijalarini umumlashtirib, kamaytirilgan ishlov texnologiyasining hosildorlik, suv sarfi, o‘g‘it samaradorligi va tuproq holatiga ta’sirini baholashni davom ettirishi kutilmoqda. Olingan natijalar asosida mahalliy fermerlar uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqish, tajriba maydonlarini kengaytirish va resurs tejovchi usullarni boshqa hududlarda sinovdan o‘tkazish masalalari ko‘rib chiqiladi. Rasmiylar va xalqaro hamkorlar uchun asosiy mezon — texnologiyaning iqtisodiy maqbulligi va agrotexnik samaradorligini mustaqil kuzatuvlar bilan tasdiqlash bo‘lib qolmoqda.
Source: www.gazeta.uz